“İNSAN DÜNYAYA HİÇBİR ŞEYİ OLMADAN GELİR; HER ŞEYİN PEŞİNE DÜŞER.
SONRA HER ŞEYİ BIRAKIP HİÇBİR ŞEYİ OLMADAN GİDER”
Tama’(h) ve açgözlülük, insanın sahip olduklarıyla yetinmeyip daha fazlasını isteme arzusudur. Daha çok mal ve mülke sahip olma arzusunun üst sınırı yoketur. Tamahın ve açgözlülüğün sonu insanı helake götürmesidir.
Tamah ve açgözlülükten sakınmayla ilgili çok ibret alınası ve konuyla doğrudan ilgili bir hikayeyi aktarmak yerinde olacaktır:
“Bir zamanlar bir adamın yolu bîmarhâneye (akıl hastalıkları hastanesine) düşmüş. Burada tedavi görenlerden biri dikkatini çekmiş. Çünkü adamın hiç de deliye benzer hali yokmuş. Onun böyle dikkatli baktığını gören hasta:
- Aslında ben deli değilim. Ama bir kere düştüm kurtulamıyorum, demiş. Adam hayretle sormuş:
- Peki, seni neden burada tutuyorlar?
- İnsanlardan zararlı harfleri saymalarını istiyorum; cevap veremiyorlar. Sonunda beni deli diye buraya attılar. Adam elinde olmadan gülmüş ve içinden “hiç harfin zararlısı olur mu?” diye geçirmiş. Hasta onun güldüğünü görünce sormuş:
- Peki, siz biliyor musunuz zararlı harfleri? Adam:
- Bilmiyorum, sen söyle, neymiş bakalım o harfler, demiş. Hasta:
- Zararlı harfler üçtür; “Tı, mim, ayn.” Çünkü bunlar tama‘ (açgözlülük) kelimesinin harfleridir. Her kim açgözlü olursa çok zarara uğrar. Sakın aç gözlü olmayın, demiş. Adam;
- Pekâlâ dikkat ederim deyip uzaklaşmak istemiş. Hasta arkasından seslenmiş:
- Gelsene biraz, sen iyi birisine benziyorsun, sana bir iyilik yapayım. Beni buraya getirdikleri zaman cebimde bir kese dolusu altın vardı. “Elimden alırlar,” diye kimseye göstermedim. Girerken şu kapının yanındaki direğin tepesine koymuştum. Nasılsa benim buradan çıkma şansım yok. O parayı sen al, götür, senin olsun.
Adam altın lafını duyunca birden hırslanmış, hiç düşünmeden “olur,” demiş. Ama bir bakmış ki direk hayli yüksek.
-Peki, ben direğin tepesine nasıl yetişeceğim? diye sormuş. Hasta direğin yanına yaklaşıp omzunu direğe yaslamış.
- Omzuma basarsan oraya uzanabilirsin.
Adam hemen hastanın omzuna çıkmış. Tam elini direğin tepesine uzatmaya çalışırken deli altından çekilivermez mi? Adam düştüğü yerde acıyla kıvranırken hasta şöyle demiş:
- Ben sana açgözlülükten kendini koru demedim mi? Ne çabuk unuttun. Bir düşünsene, benim gibi bir delide para ne arar? Haydi diyelim ki var, hiç direğin tepesine para saklanır mı? İşte tama’ böyle insanın aklını alır”
Açgözlü bir kimse, ne kadar mala mülke, paraya sahip olursa olsun tatmin olmaz; bu durum onda huzursuzluk ve doyumsuzluk yaratır. Tamahkârlık ise başkalarının haklarına göz dikmeye kadar gidebilir. Bu iki gerçek, fert ve toplum ilişkilerini zedeler, insanı bencilleştirir. Oysa kanaat etmek, insanı ruhen huzura erdirir. Açgözlülük, insanı tüketirken, kanaat insanı yüceltir. Gerçek zenginlik, var olana kanaat edip azla yetinmeyi bilmektir.
Cumamız mübarek olsun