Aslı Arapça olan “riya,” olduğundan farklı gösterme, başka bir ifade ile göz boyama anlamlarına gelmektedir.
Riya, güzel davranışları ve ibadetleri insanlara gösteriş için ve onların takdiri için yapmaktır.
Riya, ihlâsın zıddı ve samimiyetsizlik olarak görülmekte, yaptıklarını Allah rızasından uzak ve ikiyüzlülükle yaptığından amellerini de sevabından mahrum bırakan nefsin en aşağı (nefs-i emmare) seviyesindeki bir kalp hastalığıdır.
Riya(gösteriş), daha çok namaz kılarken ve bir başkasına yardım yaparken yapılabilir.
Bu konuda iki hikâye anlatılır.
Bursa Ulu Camiinde bir kişi namaz kılmaktadır. Fakat tadili erkânı biraz abartılı olarak uygular. Sol yanında oturanların dikkatini çeker. Kendi aralarında adamın da duyacağı bir sesle konuşurlar:
-Maşallah, ne kadar takva sahibi biri; namazı çok güzel kılıyor, derler.
Bu sözler adam sağa selam verirken söylendiğinden soluna da selam verir ve başını çevirmeden adamlara:
-Aynı zamanda oruçluyum da, der!
*
Henüz yolun başında olan bir derviş vardır.
Nefsini terbiye edip kötü arzularından kurtulmak için uğraşmaktadır.
Tam o günlerde bir iftara davet edilir. Yatsıya yakın bir zamanda, davet edildiği yerden evine döner ve hanımından, mümkünse kendisi için hemen bir sofra hazırlamasını ister. Karısı şaşkın bir vaziyette sorar:
-A efendi, sen davette değil miydin? Ne yemeği istiyorsun?
Derviş cevap verir:
-Sorma hanım, der. Çok yersem, arkamdan ‘Halis derviş değilmiş’ diye konuşmalarından korktum, pek bir şey yiyemedim, der.
Saliha bir kadın olan hanımı, bu cevap üzerine üzülür ve ona bir ders vermek ister:
-Tamam efendi, der. Sen şu akşam namazını kıl da, ben o arada sofrayı hazırlayayım.
Derviş, şaşkın bir halde konuşur:
-Hanım, der. Yatsı vakti yaklaştı. Akşam namazı hiç bu vakte kalır mı? Orada namaz kılamadığımı düşündün galiba? Ben akşam namazını orada kıldım.
Zaten bu anı bekleyen kadıncağız cevabı yapıştırır:
-Efendi, efendi, der. Sen arkamdan kötü konuşurlar diye pek yemek yiyemediğine göre, arkamdan iyi konuşsunlar diye de namazı uzatmışsındır! Hadi, yatsı vakti girmeden orada kıldığın akşam namazını iade et de, bu arada ben de sofrayı hazırlayayım...
Hanımının bu ibretli sözlerinden sonra dervişin aklı başına gelir ve riyadan kurtulup halis bir mümin olmaya gayret eder.
*
Rabbim bizleri Ramazan’ın ve son cumasının hürmetine riyadan sakınan kullarından eylesin.
Cumamız mübarek olsun.
Riya
13-03-2026 11:02
YORUMLAR



