Nisa 140- Size inzâl olan bilgide şu vardır: Allâh işaretlerinin inkâr edildiği ve onlar hakkında uygunsuz konuşulduğu ortamda oturmayın; başka bir konuya dönülmedikçe! Aksi hâlde kesinlikle siz onların misli (benzeri) olursunuz.
Bu ayetin işaret ettiği bilimsel bir gerçeği biliyor musunuz?
AYNA NÖRONLAR!
İtalya?da Parma Üniversitesi?nden Giovanni Rizzolatti ve ekibi 1996 yılında, makak maymunun beyninin ön lobunda ?ayna nöron? adını verdikleri bir motor nöron hücresi keşfettiler. Yakın zamana kadar, motor nöronların yalnızca salgı bezleri ve kas devinimlerini denetleyen uyartıları gönderen sinir hücreleri olduğu sanılırdı. Bilim insanları beyin hücrelerini, nöronları test etmekteydiler ve maymunlar ne zaman bir yiyecek alsalar beynin F5 bölgesi denilen yerinde nöron aktivitelerinden tespit edilmiş özel bir ses duymaktaydılar. Yine bir deney günü maymunlar hareket etmeden öylece dururlarken bir bilim insanı yiyeceklere uzandı ve maymunun beynindeki F5 bölgesindeki nöronlar sanki kendileri uzanıp alıyormuşçasına aynı aktiviteyi gerçekleştirdi.. Bu durum şunu açıklıyordu : ?Bir şeyi görmek ve bir şeyi yapmak aynı şeydi!? Yani, beynin belli bölgesindeki nöronlar birisini bir şey yaparken seyrederken sanki kendisi yapıyormuş gibi aktive olmaktaydı.
Daha iyi anlamınız için biraz daha açalım. Birisi esnediği zaman genellikle bizde esneriz ya da güldüğünde biz de güleriz. Esnemek ve gülmek için bulaşıcıdır deriz.
Film izlerken ağlamamız ,heyecanlanmamız, korkmamız da bu bahsettiğim ayna nöronlarla alakalı bir olaydır. Hatta filmi izlemeyenler sizin film karşısında döktüğünüz gözyaşına anlam veremez ?Aman canım altı üstü film ,mahvettin kendini ?,diye eleştirir. Sizinle ilgisi bile olmayan herhangi bir konuya bile gözlerinizin dolmasının sebebi yine ayna nöronlardır.
Televizyonda izlediğiniz gıda reklamlarını hatırlayın. Çikolata reklamlarında genellikle çikolatanın yenme hali izleyicilere gösterilir. Reklam kahramanımız çikolatayı usulca alır, ağzına götürür ve yavaşça yer. Ardından gülümser. Sizin tam bu anada ağzınız açılmış, ağzınız sulanmış olabilir. Sizdeki ayna nöronlar harekete geçmiştir. Çikolatayı siz yemiş gibi hissetmişsinizdir. Reklamdaki çikolatayı almanız artık kaçınılmazdır.
Ayna nöronlar kısaca taklit eden beyin nöronlarıdır. İnsanların zamanla samimi oldukları insanlara benzemeleri beynimizin taklit eden nöronlarından kaynaklı.
İnsan elinde olmadan çevresindeki kişilerin mimiklerinin, hâl ve tavırlarının tesirine girer. Aynı davranışları o ânda hemen doğrudan sergilemese bile, beynine kaydeder. Bilinç dışı bir şekilde kaydedilen davranışlar bir yerlerde ortaya çıkar.
Bu bilgi neden etrafımızdaki insanların benzer hareketler sergilediğini, benzer giyindiğini, benzer konuştuğunu ,aynı şeylerden hoşlandığını açıklıyor. Birbirimizi bilinçsizce taklit ediyoruz.
Bu araştırmalar gösteriyor ki kim olduğumuz irademiz dışında başkalarının etkisiyle değişebiliyor. Yapmayacağımızı iddia ettiğiniz şeyleri kontrolünüz dışında yapabiliyoruz. Gördüklerimize ,duyduklarımıza ,okuduklarımıza dikkat etmemiz ; en yakın arkadaşlarımızı ,bulunduğumuz meclisi itinayla seçmemiz gereklidir.
Yazının ilk başında aktardığım ayette bu bilimsel gerçeği Yüce Yaradan açık bir şekilde bizlere bildirmiş. Umarım Kuran ahlakını yaşayanlardan oluruz.