Dünyanın en etkileyici
yazarlarından biridir Tolstoy. Değişken bir ruha sahip olan Tolstoy?u tam
olarak okuyup anlamak ise oldukça güçtür.Basit gibi görünen cümlelerinde derin
anlamlar vardır. Soylu bir aileden gelen ve hiçbir ekonomik sıkıntısı olmayan Tolstoy
eserlerinde hayatın anlamını arar. Tolstoy?daki
bu anlam arayışı aslında maddiyatın insan ruhunu besleyemediğinin en büyük
örneğidir.
Gerçekliğin aslında ne
olmadığını düşünür . Tolstoy Anna
Karaninna kitabında gerçeklikle ilgili , her şeyin ışık ve gölgeden oluşan bir tür illüzyon olduğunu
söyler. Tolstoy?un küçük yaşta anne ve babasını daha sonra da çok sevdiği abisi
Nikolay?ı kaybederek ölümle tanışması
hayat denilen bu illüzyonun büyüsünden kurtularak hayatı sorgulamasının
başlangıcı olur. Özellikle abisi
Nikolay?ın ölümden sonra manevi arayış içine girişini ?Nikolay bir
yıldan fazla ıstırap çekti ve acı içinde öldü, neden yaşadığını anlamadan,
neden öldüğünü anlamadan... Yavaş ve ıstıraplı ölüm sürecinde hiçbir teori bu
soruları bana ya da ona açıklayamazdı.? İfadesiyle açıkladı.
Ölüm problemi Tolstoy?un
ruhsal bunalıma girmesine sebep oldu. Her şeyin sonunun ölümle bitmesi , hayatı
Tolstoy için anlamsızlaştırmıştı. Bu ıstırap onu intihara kadar sürükledi.
Tolstoy?un İtiraflarım kitabı belki de dünya
üzerinde duygu yoğunluğu ile yazılmış en
mükemmel kitaplardan biridir.
Eserlerinin hepsinde
insanlığı ve insanlıkla ilgili sorunları anlatan Tolstoy kendi döneminde Çar?a
kafa tutacak kadar güçlü biriydi. Çar yönetimine karşı tiksinti duyuyor,
işçilerin fakir ve sefil hayatı karşısında inanılmaz üzüntü duyuyordu. Bu
üzüntü onun tüm mal varlığını yanında çalışan işçilere dağıtmasına sebep oldu.
Tolstoy`un 1886`da yazdığı İnsan Ne ile Yaşar? adlı kitabında sıradan kendi halinde bir çiftçi olan Pahom?un trajik hikayesini
anlatarak bizlere bu konuyla ilgili derin mesajlar verir.
? Uzak bir
yerlerde, oldukça cömert bir toprak reisinin karşılıksız toprak verdiğini duyar. Pahom ,
daha çok toprak elde etmek için reise gider ve reise isteğini söyler.Reis Pahom?a
?Sabah güneşin doğuşundan batışına kadar yürüyerek yada koşarak ulaştığın bütün topraklar senin olabilir
fakat güneş batmadan yeniden başladığın
yere dönmen lazım.? der. Seni başladığın yerde görmek istiyorum. Yoksa bütün
hakkını kaybedersin.?der.
Pahom güneşin doğuşuyla beraber yürümeye başlar. Tarlalar,
bağlar, bahçelerden geçer . Tam geri dönecekken gördüğü sulak bir arazi
dikkatini çeker ve orayı da almak için
koşmaya başlar.
Şu bağ, bu bahçe derken bakar ki güneşin batmasına
az kalmış. Daha hızlı koşar, koşar, ama
artık gücü kalmaz . Halsiz adımlarla yürümeye devam ederken, Pahom?un burnundan
kanlar damlamaya başlar. Tam başladığı noktaya yaklaşmışken, bir an yığılır
yere ve bir daha kalkamaz?
Reis olanları izler. Bir çok defa şahit olduğu olaya yeniden şahit olur. Adamlarına bir mezar kazdırır.
Pahom?u bu mezara gömdürür. Reis Pahom?un mezarının başında durur ve şöyle der:
?Bir insana işte bu kadar
toprak yeter!?
1879 yılında bir kağıda bilinmeyen şu soruları yazdı:
İnsan ne
için yaşamalı ?
İnsan varlığının sebebi ne ?
İnsan varlığının amacı ne ?
İnsanda var olan iyilik ve kötülüğün anlamı ne ,ne için varlar?
Nasıl yaşamalıyım ?
Ölüm nedir ? Nasıl kurtarabilirim ?
Tolstoy?un Diriliş adlı eserinde Nehlidov karakteri ile gençlik
yıllarındaki yaptığı hatalara hatalar karşısında çekilen azabı, ruhsal olarak
arınma arayışını ve inançla elde edilen
nihai kurtuluşunu anlatır. İnanç Tolstoy?u bilinmeyen sorularının
cevaplarına götürdü.
Tolstoy?un ölmeden bir yıl önce Hz. Muhammed?i anlattığı
bir kitabı çıktı. Bazı araştırmacılar Tolstoy?un aslında Müslüman olduğunu ama Ruslar tarafından değer verilen bu yazarın Rusları
etkilememesi için devlet tarafından bilinçli bir politikayla gizlendiği
iddia edildi. Bunun doğru olup olmadığı hakkında kesin bir bilgi yok. Tolstoy?un
?Muhammed her zaman Evangelizm`in (Hıristiyanların) üstüne
çıkıyor. O, insanı Allah saymıyor ve kendini de Allah ile bir tutmuyor.
Müslümanların Allah`tan başka ilâhı yoktur ve Muhammed onun peygamberidir.
Burada hiçbir muamma ve sır yoktur.` Sözü acaba Tolstoy Müslüman mıydı? ,diye düşündürmüyor
değil.
Tolstoy?un
ölmeden önce söyledikleri ise tüm insanlığa miras niteliğindedir. İnancın kimde
ve ne şekilde olduğunu yüce yaratıcı bilir diyerek Tolstoy?un son sözleriyle
sizi baş başa bırakıyorum.
?Ruhumuzda ölümün ötesinde bir
şeyler görürüz. Zihninizde neyin bedensel olmadığını ayıklayın o zaman içinizde
neyin ölümsüz olduğunu anlayacaksınız. Gelecek için endişe etmeyin, sadece
şimdi vardır, onun için yaşayın. Ve şimdinin içinde iyiyseniz sonsuza dek
iyisiniz demektir. İnsanlar yalnızca acıyla büyür. Bunun farkında olmak ve başa
gelen talihsizliği kabul etmek iyidir, böylece insan isteyerek sırtlandığı yükleri
hafifletir. Yaşamın bedende değil de ruhta olduğunu fark ettiğinizde artık ölüm
yoktur, sadece bedenden kurtuluş vardır. ?
