Adana’ya yaz geldi, yazın da gelişiyle birlikte susuzluğun etkisi kendini yavaş yavaş göstermeye başladı.
Adana’ya yaz geldi, yazın da gelişiyle birlikte susuzluğun etkisi kendini yavaş yavaş göstermeye başladı.
Meyve ağaçlarının, sebzelerin ve yeşilliğin yüzü soluyor. Şehre baktığımda ise sadece doğanın değil, betonlaşmanın da izlerini görüyorum.
Adana’nın bazı bölgeleri sanki çarpık kentleşmenin gölgesinde sararmış ve yorgun bir görüntü sergiliyor.
Bu yüzden diyorum ki; bir şehir doya doya nefes alabiliyorsa, o nefesi ona sunan planlı ve programlı kentleşmedir.
Çarpık kentleşme ise bu nefesi ne şehre ne de içinde yaşayan insanlara sunabilir.
Bu manzara karşısında insanın aklına şu soru geliyor: Çarpık kentleşme dediğimiz şey aslında nedir?
Bana göre bunun en belirgin göstergesi, binaların birbirine nefes aldırmayacak kadar yakın yapılmasıdır. Balkonlar neredeyse karşılıklı tokalaşacak mesafededir. İnsanlar balkonlarına çıktıklarında gökyüzünden çok karşı apartmanın duvarını görürler.
Oysa ev dediğimiz yer sadece dört duvardan ibaret değildir. İnsan biraz ufka bakmak, biraz güneşi görmek, biraz da rahatça nefes almak ister.
Nüfus yoğunluğunun arttığı, plansız yapılaşmanın hâkim olduğu mahallelerde yaşam kalitesi de düşmektedir. İnsanlar dar alanlara sıkışmakta, yeşil alanlar azalmakta ve sosyal yaşam giderek zorlaşmaktadır.
Aslında çarpık kentleşme; şehirlerin yeterli planlama ve denetim olmadan büyümesidir. Bunun sonucu olarak ortaya sadece düzensiz binalar çıkmaz. Trafik sorunları, çevre kirliliği, sosyal problemler ve yaşam kalitesindeki düşüş de bu sürece eşlik eder.
Yıllardır kulaktan kulağa yayılan “Büyük şehirlerin taşı toprağı altındır.” anlayışı birçok insanı kentlere çekti. Ancak plansız büyümenin bedelini bugün hep birlikte ödüyoruz.
Çarpık kentleşmenin görüldüğü bölgelerde sıcaklık ve nem daha fazla hissediliyor. Hava dolaşımı azalıyor, yeşil alanlar yetersiz kalıyor. Sokaklar daralıyor, yaşam alanları küçülüyor. Deprem riski taşıyan yapılar da ayrı bir endişe kaynağı oluşturuyor.
Yetkililerin zaman zaman dile getirdiği bir başka gerçek ise bazı bölgelerde uyuşturucu ve suç olaylarının daha yoğun görülmesidir. Dar sokaklar, metruk yapılar ve düzensiz yerleşim alanları güvenlik açısından çeşitli zorluklar doğurabilmektedir.
Bu nedenle çarpık kentleşmeyi yalnızca bir imar sorunu olarak görmek eksik olur. Bu aynı zamanda bir yaşam kalitesi, sağlık, güvenlik ve gelecek meselesidir.
Öte yandan planlı kentleşmenin olduğu semtlerde manzara farklıdır. Geniş yollar, düzenli parklar, yeşil alanlar ve sosyal donatılar insanların yaşamına olumlu katkı sağlar. İnsanlar daha huzurlu, daha rahat ve daha mutlu görünürler.
Yıllardır merak ettiğim bir konu var:
Neden gelişmiş ülkelerde şehirler daha planlı kurulurken, bizim coğrafyamızda plansız büyümenin örneklerine daha sık rastlıyoruz?
Bana göre bunun nedenleri arasında reformların yeterince hayata geçirilememesi, eğitim eksiklikleri, geleceğe yönelik öngörülerin yetersiz kalması, sanayileşmenin istenilen düzeye ulaşamaması, uzun vadeli planlama anlayışının yeterince gelişmemiş olması ve kurallara uyma konusundaki eksiklikler yer almaktadır.
Unutmamak gerekir ki şehirler sadece beton yığınlarından oluşmaz. Şehirler; insanların huzurla yaşayabildiği, çocukların güvenle oynayabildiği, yaşlıların rahatça yürüyebildiği ve herkesin geleceğe umutla bakabildiği yaşam alanlarıdır.
Kentleşme meselesi sadece bina yapmak değildir. Asıl mesele; insana yakışır, sağlıklı, huzurlu, çağdaş ve yüksek yaşam kalitesine sahip kentler kurabilmek, gelecek nesillere yaşanabilir şehirler bırakabilmektir.
Adana’ya yaz geldi. Dilerim ki bir gün şehirlerimize sadece sıcak yazlar değil, planlı kentleşmenin ferahlığı da gelir. Çünkü bir şehrin nefesi, planlı kentleşmedir.