Cezaevlerinde yaşanan sıkıntıların Adalet Bakanlığı için de büyük sorunlar yarattığı bilinen bir gerçek. Ama içeride olan çoğunluğun, Cumhuriyet’in 100. yılında kısmi de olsa bir af, ya da ceza indirimi beklediği kesin. Burada hemen belirteyim, geçtiğimiz ay itibariyle cezaevlerinde yatmakta olanların sayısı 275.965 hükümlü, 38.537 tutuklu. Ayrıca 12.173 kadın, 2.067 çocuk hükümlü ve tutuklu var. Şimdi bu on binlerce, hatta daha doğrusu yüz binlerce insan bir af, ya da ceza indirimi müjdesiyle yanıp tutuşuyor.
Geçmişte devlet ve toplum hayatındaki önemli olaylar sonrası ve bunların yıl dönümlerinde af yasaları çıkarıldığını anımsatan kurmaylar, hem Türkiye Cumhuriyeti'nin 100. kuruluş yıl dönümüne 2023'te bir genel af düzenlemesinin çıkma olasılığının bulunduğuna işaret ediyor.
CUMHURİYETİN YIL DÖNÜMLERİNDE AF
- İlk genel af yasası 7 Ocak 1922'de yürürlüğe girdi. Toplam dört maddeden oluşan yasa ile cezalarının üçte ikisini tamamlayan mahkümların kalan cezaları affedildi.
- Cumhuriyet'in kuruluşunun 10. yıl dönümü dolayısıyla 26 Ekim 1933'te yine bir genel af yasası çıkarıldı. Bu yasayla 5 yılı geçmeyen hürriyeti bağlayıcı cezaya mahküm olanlar hakkında takibat yapılmamasına ve 3 yılı geçenlerin cezasının affına ilişkin düzenleme getirildi. l Bülent Ecevit'in başında bulunduğu CHP-MSP hükümeti döneminde cumhuriyetin 50. Yılı nedeniyle de genel bir af çıkarıldı. Bu af kapsamında 23 bin kişi ceza evlerinden salıverildi.
- 'Rahşan Affı'yla 23 Nisan 1999'dan önce işlenen suçları kapsayan düzenleme ile ilk etapta cezaevlerindeki 23 bini aşkın tutuklu ve hükümlü tahliye oldu. Daha sonra AYM'nin verdiği iptal kararlarıyla yasanın kapsamının genişlemesi sonucu cezaevinden tahliye olanların sayısı 45 bini buldu.
