Tüm
Acil Tıp Teknisyenleri ve Paramedik Derneği Karaman şube başkanı İsa Çiçek Hava
yolu tıkanmaları ve tıkanma anında yapılacak ilk yardım bilgilerini kaleme
aldı.
Hayatımızda
ilk yardımın önemi her geçen gün daha da önem kazanmaktadır diyen Çiçek
Karaman`a hava yolu tıkanması sebebi ile geçtiğimiz günlerde bir kişi kentin en
işlek caddesinde hayatını kaybetti dedi.
Çiçek`in
kaleme aldığı yazı şu şekilde;
Hava
Yolu Tıkanıklığı Nedir?
Hava
(nefes) yolunun, soluduğumuz havanın akciğerlere ulaşmasını engelleyecek
şekilde tıkanması durumuna hava yolu tıkanıklığı denilmektedir. Bu tıkanma
ekmek, bilye, nohut vb. bir madde ile olabileceği gibi kırık dişler ya da takma
diş ile de olabilmektedir.
Hava
yolu tıkanıklıkları, meydana gelen belirtileri ve buna bağlı sonuçları olarak
ikiye ayrılmaktadır.
Tıkanma
vücuda hava girişini tamamen engelleyecek şekilde olursa buna TAM TIKANMA
derken,
Tıkanma
vücuda kısmen hava girişini engelleyecek durumda ise yani azda olsa vücudumuza
hava girişi var ise bu duruma da KISMİ TIKANMA denilmektedir.
Her
iki hava yolu tıkanıklığı durumlarında ortaya çıkacak belirtiler ve yapılacak
ilk yardım müdahaleleri birbirinden farklılık göstermektedir. Bu farklılıkları
iyi tanıyıp doğru ve etkili müdahaleyi zamanında yapılması hasta/yaralının
yaşama şansını artırmaktadır.
Kısmi
Hava Yolu Tıkanması Olan Bir Kişi;
Öksürebilir
Zorda
olsa nefes alabilir
Konuşabilir
Bu
durumda hastaya dokunulmaz, öksürmesi için teşvik edilir. Dikkat edilmesi
gereken nokta hasta öksürürken hastanın arkasında durup karşısında
durmamalıyız. Hasta yüzümüze karşı öksürmekten çekinebilir. Hastanın henüz
ayakta durabildiği bu durumda hasta yakından takip edilmeli morarma ya da nefes
almakta ve öksürükte zayıflama meydana gelecek olursa tam tıkanmada yapılacak
müdahalelere geçilmelidir.
Tam
Hava Yolu Tıkanması Olan Bir Kişi;
Nefes
alamaz
Acı
çeker, ellerini boynuna götürür
Öksüremez,
konuşamaz
Hasta
nefes alamadığı için rengi morarmaya başlamıştır
Böyle
bir durumda derhal heimlich manevrası (karına bası uygulamasına) başlanmalıdır.
Hasta
oturur ya da ayakta olabilir.
Hasta
çocuk ise onun boyuna göre ilk yardımcı pozisyon almalıdır.
Hastanın
arka tarafına geçilip gövdesi sarılır.
Bir
el yumruk yapılarak göğüs kemiği (iman tahtası) alt tarafına, üst karın
bölgesine yerleştirilir.
Diğer
el ile yumruk yapılan el bilekten kavranır ve içe ve yukarı manevra olacak
şekilde 5-7 kez bası bası uygulanır.
Sonra
ağız içi çıkan bir yabancı cisim var mı diye kontrol edilir. Çıkan bir cisim
var ise dikkatlice alınır.
Şayet
hava yolu açılmadı ise kürek kemiklerinin orta noktasına yukarı doğru süpürür
tarzda 5-7 kez vuruş yapılır.
Sırta
vuruş yapılırken hastanın öne eğilmesi yabancı cismin çıkartılırken yer çekimi
kuvvetinden faydalanmamızı sağlar.
Sırta
vuruş ve karna bası uygulamaları yabancı cisim çıkıncaya kadar devam edilir.
112
aranarak tıbbi yardım istenir
Bebeklerde Tam Hava Yolu Tıkanmalarında
Bebek
ilk yardımcının bir kolu üzerine başı aşağıda olacak şekilde yatırılır.
Bebeğin
çenesi başparmak ve diğer parmaklar ile kavranıp bebek yüz üstü olacak şekilde
tutulur. Bebeğin başı gövdesine göre aşağıda olmasına dikkat edilir.(yer çekimi
etkisinden faydalanmak için)
Bebeğin
sırtına kürek kemikleri arasına el bileği iç tarafı ile öne doğru 5 kez
vurulur.
Bu
hareket sonrası bebek diğer boşta olan elimize yüzü yukarı bakacak şekilde
alınır ve ağız içi çıkan yabancı cisim var mı diye kontrol edilir.
Çıkan
yabancı cisim yok ise başı gövdesinden aşağıda olacak şekilde yatırılarak göğüs
kafesi alt noktasına-karnın üst kısmına 2 parmağımız ile 5 kez öne doğru baskı
yapılır.
Ağız
içi kontrol edilir görünen bir şey var ise dikkatlice alınır. Yabancı cisim çıkmamış
ise tekrar ilk 2 madde de anlattığımız sırta vuruş tekrarlanır.
Bu
manevralara yabancı cisim çıkıncaya kadar devam edilir ve her defasında ağız
içi kontrol edilmelidir.
Bu
manevralar yapılırken ilk yardımcı bir sandalyeye oturarak kollarını dizlerine
dayayıp destek alması gerekmektedir.
112
aranarak tıbbi yardım istenir.
