Karaman merkeze bağlı köy.
Köy, Gödet Barajı?nı besleyen derenin içinden geçtiği, yer yer daralan bir vadi içindedir. Bu vadi içerisinde ilginç kaya oluşumları vardır. Köyün güneyinde bulunan yaylada koyak denilen ve Toroslarda görülen çöküntüler bulunmakta ve buralar köy halkı tarafından, tarım ve hayvancılıkta yararlanılmaktadır.
37° 3? 6? kuzey ile 33° 23? 34? doğu koordinatlarında yer alan köy, Karaman?a 27 km. uzaklıktadır. Akpınar (Dağa), Güldere (Gödet), Paşabağı (Göves) ve Zengen (Başharman) köyleriyle komşudur.
Köye, Zengen Köyü içinden geçilerek ulaşılmaktadır. Zengen içi ve Gelinuçtu mevkinden köye kadar olan 3-4 km haricinde nispeten düzdür.
Köy, Konya Vilayeti, Karaman Kazası, İbrala Nahiyesi?ne bağlı 11 köyden birisi idi.
21 Haziran 1989 tarihinde 3578 sayılı 4 il ve 5 ilçe Kurulması Hakkında Kanun gereğince Karaman ili, Merkez İlçe?ye bağlı Merkez Bucağı?na bağlı 41 köyden birisi olmuştur.
Gaziantep-Nizip-Nizip-İlçe Merkezi ile Samsun-Alaçam-Alaçam-İlçe Merkezi?nde mahallelerin adı Gülkaya?dır.
Karaman ve köyleri ile ilgili olarak araştırmalar yapan ve bunu kitabında yayınlayan Durmuş Ali GÜLCAN, köyün ?Kutlubeğ? denilen mevkiinde yerleşim yeri kalıntılarının bulunduğunu ve buraya Kutlu Bey adında bir Türkmen beyinin obası ile birlikte yerleşmiş olduğunu belirtmektedir.
Köyün civar köylerden farklı olarak, Güldere (Gödet) Köyü ile ortak özellikler taşıdığı tespitini yapan GÜLCAN, her iki köyün Salur boyundan olma ihtimali üzerinde durmaktadır.
Köyün eski adı Ağın?dır ve Fenarek (Finerek) ile eşleştirilmektedir. Ağın, (H.906/1500 Mufassal Tahrir Defteri s. 999; H.948/1541 Mufassal Tahrir Defteri s. 144; H.992/1584 Mufassal Tahrir Defteri s. 220 a.).Fenarek (Finerek), (H.906/1500 Mufassal Tahrir Defteri s. 948; H.948/1541 Mufassal Tahrir Defteri s. 124; H.992/1584 Mufassal Tahrir Defteri s. 153 b.).
Kızıllar (Taşkale) Ağını ile karıştırmamak için Gödet Ağını denilmiştir. Köyün ismi 1962 yılında ?Gülkaya? olarak değiştirilmiştir. Türkiye?de ismi değiştirilen köylerin sayısı 12 binden fazladır. Bir başka ifade ile ülkemizdeki köylerin % 35 kadarının ismi değiştirilmiş durumdadır. Yapılan köy adı değiştirme işlemlerinde her zaman isabetli kararlar alındığını söylemek zordur. Çünkü mevcut literatürde de sıkça dile getirildiği üzere bir kısım Türkçe isimler de, Türkçe olmadıkları gerekçesiyle değiştirilmiştir.
Türkçe?de dönüşlü fiil olarak (< ağ-ı-n-mak) halk ağzında yere yatıp, sırt üstü debelenmek, yuvarlanmak manasına gelmektedir (hayvan için).
Dikkat çeken bir husus ise Kızıllar Ağını Köyü?nün ismi değiştirilmemesine rağmen Gödet Ağını?nın ismi değiştirilmiştir.
Elazığ?ın Keban İlçesi?ne bağlı bir bucak olan Ağın, 1954 yılında çıkarılan 6324 sayılı Kanunla Elazığ?ın 7. ilçesi olmuştur.
Afyon-Şuhut-Merkez?e bağlı Ağın Köyü?nün ismi ?Güneytepe?, Sivas-Divriği-Sincan?a bağlı Ağın Köyü?nün ismi ?Gözecik?, Elazığ-Merkez-Mollakendi?nin; Aşağı Ağınsı Köyü?nün ismi ?Kavakaltı? ve Yukarı Ağınsı Köyü?nün ismi ise ?Elmapınarı? olarak değiştirilmiştir.
Köyün kuzey taraflarında, erozyon sonucu oluşan ve köy halkının ?Çaylar? dediği tabiî oluşumlar bulunmaktadır. Akpınar Köyü ile sınır oluşturan ve özellikle bahar aylarında çok yukarıdan damlayan suların çıkardığı seslerden dolayı ?Şapur Şupur? adı verilen mevkide bulunan tabiî köprü görülmeye değerdir.
Köyün sınırları içerisinde çok eskiden beri yerleşim olduğunu belgeleyen birçok ören yeri vardır. Kuzey Finerek (Fenarek), Güney Finerek mevkilerinde Taşkale Manazan Mağaraları?nda olduğu gibi insan eli ile oluşturulan mağaralar vardır. Bu mağara evler çok yönlü anbar olarak kullanılmıştır.
Köy karşısındaki apik kayalardaki evlere çıkılması için yapılmış merdivenlerin basamakları belirgindir. Buradaki katlardan birisinde su kuyusu da bulunmaktadır.
Köyün 10 km kadar batısındaki Sarıkaya yöresinde Kale adı verilen çok sivri tepe üzerinde manastır olduğu sanılan yer bulunmaktadır. Buradaki evlerin en üst katında bir de mezar vardır. Bu manastırın duvarı mavi renk ile boyalıdır.
Eski köy de bulunan Asar Mağarası?nda, eski köyün karşısında bulunan kayalarda bulunmaktadır.
Kuzey Finerek mevkiinde ayrıca yerleşim yerlerinin temelleri ve ev kalıntıları 1960?lı yıllarda meydana gelen sellerden sonra ortaya çıkmıştır. Tozlu, Kuduzoluk mevkilerinde de bazı yerleşim yeri kalıntıları ve mezarlar vardır.
Gülkaya Köyü aynı zamanda tarihî bir yolun üzerindedir. Bu eskiçağ yolu; Paşabağı (Göves) Köyü?nün Alfaz ve Elverce mevkiinden başlayıp, Güney Finerek?teki İğdeli Geçidi, Kızılharman, Böğelekli ve Kağnı Taş Kestiği?nden geçip Mersin?in Kavaközü dolaylarına doğru uzanmaktadır.
Köyde ?Kağnı Taş Kestiği? denilen bir yer vardır. Burada kağnıların bu yolu kullanmaları sonucu taş zeminde oluşan kağnı tekeri izleri halen durmaktadır. Ayrıca Böğürtlen mevkiinde eski köy kalıntılarının bulunduğu söylenmektedir.
Söylentiye göre poyraza açık olan Böğürtlen?deki mevkiide yaşayanlar buranın soğuğuna dayanamamış ve eski köye göç etmişler. Burada uzun yıllar oturulmuş, 1980?li yıllarda burası terkedilerek şimdiki köyün bulunduğu yere taşınılmıştır.
Köyün nüfusu R.1311/M.1894 Konya Sâlnâmesi?nde 355 olarak tespit edilmiştir. 1904 yılında yapılan genel nüfus defteri yazımında ?te 343 olarak kaydedilmiştir. 1925 yılı mebus seçimi için hazırlanan genel nüfus defterindeki kayda göre 205?e düşmüştür.
Savaş yıllarında azalan nüfus, Cumhuriyet Devri?nde tüm Türkiye?de olduğu gibi artmaya başlamıştır. 1950?de 458?e, 1960?da 575?e, 1975?de 715?e yükselmiştir.
Nüfus Karaman?a göç ve aile planlaması nedeniyle 1990 yılında 604?e düşmüştür. Köy, Karaman dışında başka yerlere göç vermemiştir.
1997 yılında 599 ve 2000?de 599 olarak sayılmıştır.
Gülkaya Köyü?nün nüfusu Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından geçilen Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi?ne (ADNKS) göre; 2007?de 631, 2008?de 626, 2009?da 627, 2010?da 620, 2011?de 639, 2012?de 610, 2013?de 599, 2014?te 591 ve 2015?de 576 olarak tespit edilmiştir.
Siyasî hayat: 382 seçmeni olan Gülkaya Köyü?nde 1 Kasım 2015 günü yapılan 26. Dönem Milletvekili Genel Seçimleri?nde 376 seçmen 1366 numaralı sandıkta oy kullanmıştır. Kullanılan oyların 374?ü geçerli sayılırken, 2 oy geçersiz sayılmıştır. Gülkayalılar, 332 oyla en fazla AK Parti?yi tercih etmiştir. MHP 21 oy alırken, CHP 5 oy almıştır. HDP?ye ise oy çıkmamıştır.
Köy muhtarı, Ali ÇİMEN?dir (irtibat numarası 0 542 719 62 30).
Gülkaya Köyü?nün geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Buğday, nohut, arpa ve patates yetiştirilmektedir. Kavak yetiştiriciliğinin önem kazandığı köyde elma, ceviz ve üzüm öne çıkan meyvelerdir. 3 bine yakın küçükbaş hayvanı olan köyde, 350 büyükbaş hayvan bulunmaktadır.
Köyde akraba evliliği yaygın olduğundan genellikle birbirlerine akrabadırlar.
Köydeki ailelerin soyadları; Akgün, Altıntaş, Altunbaş, Baloğlu, Baysal, Bozkurt, Çifçi, Çimen, Erdemsoy, Eroğlu, Eryiğit, Dağ, Dağtaş, Gençay, Kaya, Özarslan, Özbay, Özcan, Özdağ, Özdemir, Özil, Özkal, Özkaya, Özmay, Öztürk, Özyer, Sarı, Sayarı, Sayaslan, Saydal, Saysal, Soyarı, Şimşek, Tekinbaş, Tekinbay, Tez, Uysal, Ünal, Yılmaz, Yücetaş?dır.
Köyde, ilkokul 1949 yılında açılmış ve 1987 yılında 5 sınıflı yeni binasına taşınmıştır. İlkokulu bitiren öğrenciler Vali Hakkı Teke Pansiyonlu İlköğretim Okulu?nda eğitim ve öğretimlerini sürdürmektedirler.
Köyün içme suyu şebekesi vardır ancak kanalizasyon şebekesi yoktur.
Köyün geçim kaynağı tarım ve hayvancılığa dayalıdır. Bu nedenle tarım ve hayvancılık köyün kültürünü etkilemiştir. Anadolu?da yaygın olan gelenek ve görenekler aynen burada da etkisini gösterir. Örneğin kışın düzenlenen saya etkinliği gibi.
Ayrıca köy gençleri düğünlerde Efe, Arap vb. kişilikler oluşturarak doğaçlamaya dayalı tiyatral etkinlikler düzenler. Kış günlerinde ?arabaşı? yemeği yapılır ve akrabalar, komşular ve dostlar davet edilir. Gençlerin kendi aralarında, yine kış gecelerinin eğlencelerinden pişmaniye çekme ayrı bir etkinliktir. Ancak son yıllarda TV?lerin her eve girmesi nedeniyle bu eğlenceler sekteye uğramıştır.
BİBLİYOGRAFYA:
Osman Gümüşçü, XVI. Yüzyıl Larende (Karaman) Kazasında Yerleşme ve Nüfus, Ankara 2001, s. 57, 60; D. Ali Gülcan, Karaman Mahalle, Kasaba ve Köyleri Tarihçesi, Karaman 1989, s. 203-206; Harun Tunçel, Türkiye?de İsmi Değiştirilen Köyler, Fırat Üniversitesi Sosyal Bilimler Dergisi, Elazığ 2000, c. 10, sy: 2, s. 23-34; Abdullah Uysal, Necati Alodalı, Musa Demirci, Dünü, Bugünüyle Karaman Kültür-Tarih-Coğrafya, Konya 1992, s. 150; Osman Ülkümen, Karaman ve Çevresi Türkmenleri Tarihi, Kültürü, Karaman 2011, s. 47-50; Musa Şaşmaz, Türkiye?nin İdari Taksimatı (1920-2013), Ankara 2014, c. 8, s. 322-c. 10, s. 229; İçişleri Bakanlığı, İller İdaresi Genel Müdürlüğü, Köylerimiz (1 Mart 1968 gününe kadar), Ankara 1968, s. 39, 55, 69, 74, 92, 108, 133, 173, 183, 197, 205, 240, 244, 333
biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr erişim tarihi: 05.02.2016; karaman.gov.tr/il-mahalli-idareler-mudurlugu erişim tarihi: 19.02.2016; sonuc.ysk.gov.tr/module/ssps.jsf erişim tarihi: 07.02.2016; www.haritatr.com/harita/gulkaya/110690 erişim tarihi: 20.05.2016;
http://www.agin.gov.tr/?sayfa=icerikler&islem=oku&no=35 erişim tarihi: 20.05.2016;
tr.wikipedia.org/wiki/G%C3%BClkaya,_Karaman erişim tarihi: 20.05.2016; www.kubbealtilugati.com/sonuclar.aspx?km=ağın&mi=0 erişim tarihi: 20.05.2016.
Uğur ERKAN.
