Ağrılar günden güne saatten saate değişebilir ve çok farklı şiddetlerde seyredebilir. FM eklemlerde hareket kısıtlılığına yol açan bir hastalık değildir. Fakat hastanın yaşam kalitesini ciddi derecede bozan kronik bir hastalıktır.
Fibromiyalji günümüzde çok sık rastlanan bir hastalıktır. Hastalıkla ilgili yeni
bir gelişmenin olması, tedaviye yeni seçeneklerin eklenmesi, bu sorunu yaşayan
insanların ve onları tedavi etmeye çalışan hekimlerin önemli bir beklentisi
durumundadır. Bu konuda dünyada çok sayıda çalışma yapılıyor. Fibromiyalji hastalığında
bizim de çalışmalarımız var. Hastalığın tanı ve tedavi yöntemlerinde hem onlara
benzer hem de farklı uygulamalarımız söz konusu olmaktadır...
KİMLERDE GÖRÜLÜR ?
Amerikan verileri 3-6
milyon arasında Amerikalının bu hastalığa tutulmuş olduğunu
göstermektedir.Türkiye`de benzer oranlara dayanarak 1 milyondan fazla kişide
Fibromiyalji (FM) hastalığı olduğunu söyleyebiliriz.
Fibromiyalji, en
çok doğurganlık çağındaki veya çalışma hayatındaki kadınlarda görülmesine
rağmen çocuktan yaşlıya hatta erkeklerde bile bu hastalık görülebilir. 10
kadına karşılık 1 erkek yakalanır. Etnik yatkınlığı yoktur. Amerika? daki bu
orandan esinlenerek genel nüfusun % 2? sinde bir başka deyişle Türkiye? de 1.3
milyon insanda bu hastalık olduğunu söyleyebiliriz.
Fibromiyalji hassas,
mükemmeliyetçi kişilerin hastalığıdır. Bu nedenle biz FM`si olan
kadınlar için "SÜPER KADIN" benzetmesi yapsak yanlış
olmaz. Bu hastaların çevresindeki insanlardan birçok beklentisi vardır. Her şey
zamanında ve doğru düzgün yapılmalıdır. Bu kişiler bir o kadar da vericidir.
Yakın çevresi de onlardan daimi olarak bazı beklentiler içersindedir.
Fakat bu beklentileri
karşılayacak güçleri ve sabırları ise son zamanlarda artık yoktur. Herkesten
fazla yorulur, üzülür. Terlenmeyecek bir yerde aşırı terler, üşür,
konsantrasyonu kaybolur hatta ağlar. İş verimleri kısa zamanda çok düşer. Her
gün kendisini kemiren evhamlar, doktorların tanımlayamadığı inatçı ağrılar ve
müthiş yorgunluğuna rağmen kendisini anlamayan yakın çevresi onu deli eder.
Bu yüzden çok sık iş
değiştirirler, boşanmalara sık rastlanır. Komşularla bile arası bozulur. O bu
hastalığın pençesinde yanıp yıkılırken etrafında takıp takmış biraz da neşesi,
kahkahası bol olan birine tahammülü doğrusu hiç kalmamıştır.
Fibromiyalji vücutta yaygın ağrı ve diğer belirtilere neden olan kronik bir
sağlık sorunudur. Hastaların sıklıkla yakınmaları şunlardır:
v Etkilenen eklem ve
kaslarda dokunma veya bastırmakla ağrı
v Yorgunluk
v Uykusuzluk sorunları
(dinlenmiş olarak uyanamamak)
v Bellek ile ilgili
problemler veya konsantre olamama
v Bazı hastalar da:
v Depresyon ya da
anksiyete
v Migren ya da gerilim
tipinde baş ağrısı
v Sindirim sorunları:
İrritabl (huzursuz) barsak sendromu (spastik kolon) veya gastroözofageal reflü
hastalığı
v İrritabl (huzursuz) ya
da aşırı aktif mesane
v Pelvik ağrı
v Temporomandibular
bozukluk (yüz veya çene ağrısı, çenede diş sıkmaya bağlı ağrı ve
kulakta çınlama gibi bir dizi belirtiler)
v Fibromiyalji
belirtileri ve onunla ilgili problemlerin şiddeti değişebilir veya zamanla
azalarak kaybolabilir. Stresle genellikle semptomları kötüleştirir.
3 aydan daha uzun
süren, vücutta yaygın ağrı ve 18 hassas noktadan en az 11? de üzerine
bastırmakla aşırı hassasiyetin meydana gelişi FM tanısının olmazsa olmaz ilk
şartıdır.
Fibromiyaljide sık rastlanılan bulgulardan en az 3? ü ve eşlik eden diğer
bulgulardan herhangi birinin birlikte bulunması tanıyı destekleyecektir. Bu
yakınmalar sabahları hareketsiz kalmada, soğukta, nemde, kasvetli
kapalı havalarda ve aşırı aktivitelerde, mutsuzluk hallerinde artar, sıcak
havalarda, masaj veya sıcak uygulamalarda hatta tatilde azalır.
Aslında bu tip
belirtilerin başka hastalıklarda bulunanlarla yakın benzerlikler göstermesinden
dolayı FM tanısı oldukça zordur. Bu yüzden doktor hastanın
tıbbi gelişmesini tam olarak sorgulamak zorundadır. Eğer bu şikayetler 3 aydan
fazla sürüyorsa FM`den şüphelenilmesi gerekir.
Fibromiyaljide, laboratuar, röntgen gibi herhangi bir kesin tanı yöntemi
yoktur. Bunlar, ancak ayırıcı tanıda değer taşıyabilir. Bu amaçla tam
kan sayımı, idrar tahlili, tiroid hormon testleri veya romatizma testleri
istenebilir. Özetle doktor tanısını sadece hastanın tahliline ve filmine
dayanarak değil tersine hastayı dinleyerek ve detaylı muayene ettikten sonra
koymalıdır.
Hastalarda hassas
nokta tespiti ve bazı standart soruları içeren " FİBROMİYALJİ RİSK
TESTİ" mutlaka yapılmalıdır. Sizde bu testi yaparak
kendinizde FM olup olmadığı hakkında bilgi alabilirsiniz.
Fibromiyaljili Hastalara Öneriler:
§ Tek başına ilaç
tedavisinin faydası yoktur. Siz yapacaklarınızla, kendi tedavinize çok fazla
katkıda bulunabilirsiniz.
§ Uyku düzeninize önem
gösterin. Her gün aynı saatte uyuyun ve uyanın.
§ Günlük kafein
miktarını azaltın, sabah saatlerinde kahve ve çay tüketin ve sigarayı bırakın.
§ Düzenli egzersiz;
fibromiyalji tedavisinin çok önemli bir parçasıdır. Düzenli egzersiz,
genellikle ağrı belirtilerini ve yorgunluğu azaltır. Başlarda biraz zor olsa
da, düşük tempoda başlayıp yavaş yavaş artırın. Kendinize gün içinde egzersiz
fırsatları yaratarak günlük rutininiz haline getirin. Örneğin, yürüme merdiveni
veya asansörler yerine merdivenleri kullanın. Arabanızı daha uzağa park ederek
yürüyüş mesafenizi artırın. Yüzme, su içi aerobik ve / veya germe egzersizleri
yapın. Başlangıçta egzersiz rutini oluşturmak zaman alacaktır. Sadece hareketli
olun, aktif kalın ve pes etmeyin!
§ Yapmaktan zevk
alacağınız sizi rahatlatan uğraşlar edinin ve bunları stresli ve ağrılı
zamanlarda yapın.
§ Kendinizi eğitin.
Fibromiyaljiyle ilgili hasta destek sitelerine girerek, sorunlarınızı diğer
insanlarla paylaşın, onların ve sizin baş etme yöntemlerini öğrenin.
Son Yılların Popüler Hastalığı Fibromiyalji Sendromu
Yaygın vücut ağrıları
ve sürekli yorgunluk yapan fibromiyalji hastalığının en belirgin özelliği film
ve laboratuvar testlerinin normal olmasıdır. Ayrıca hastaların dış görünüşleri
iyi olunca hastaların yaşadığı ağır tablo inandırıcılığını kaybeder.
Tüm sıkıntılarının
psikolojik olduğu düşünülür. Fibromiyalji hastalarının yaklaşık 1/3?ü doğru
tanı alabilmektedir.
Son yıllarda tanı alan
hasta sayısının artması ile çağımızın hastalığı denilmektedir. Aslında hastalık
eskidende mevcuttur ama son yıllarda doktorlar tarafından bilinmesi artmıştır.
Ayrıca hastalıkta çevresel kirlilik ve bağırsak florası değişimleri de
etkilidir. Bu durum son yıllarda arttığı için hastalık da daha da artmıştır.
Fibromiyaljinin Tarihçesi
Fibromiyalji
hastalığının ilk kez romatizmal bir durum olduğu ve kasta ağrılı noktalarla
birlikteliği Froriep tarafından 1843 yılında tarif edilmis, 1904 yılında
?fibrozitis? terimi kullanılmıs¸tır.Takip eden yarım yüzyıl içinde pek
önemsenmemiştir. 1970?lerin ortalarında kaslardaki rahatsızlıktan
ziyade ag?rıbozuklug?u olarak düşünülmüştür. Aras¸tırmacılar as¸ırı hassas
bölgeleri (hassas nokta) karakteristik bir semptom olarak belirtmişler ve
hastaların sıklıkla uyku bozukluğu çektiğini gözlemlemislerdir.
1990 yılında Amerikan
RomatolojiCemiyeti kriterleri belirlemiştir. Bu sınıflandırma
kriterlerine göre kis¸inin en az 3 aydır süren hem kronik yaygın agrı öyküsü,
hem de muayenesinde 18 hassas noktadan en az 11?i veya daha fazlasında 4 kg?lık
basınca hassasiyeti olması gerekmektedir. Bu kriterler 2010 yılında
geliştirilmiştir.
Fibromiyaljinin Yaygınlığı
Fibromiyalji yetişkinlerin
yaklaşıkk %2?sinde görülür, kadınlarda erkeklere göre daha yaygındır. En çok
doğurganlık çağındaki veya çalışma hayatındaki kadınlarda görülmesine rağmen
çok geniş bir yaş dağılımı da vardır. Çocuklarda bile olabilir. İleri yaş grubu
kadınlarda da yaygınlaşmıştır. Türkiye?de her yıl yaklas¸ık olarak 100.000
kişiye tanı konulmaktadır. Her yıl hastalığın doktorlar tarafından tanınmasının
artmasıyla tanı alan hasta sayısı artmaktadır.
