Ağrılar günden güne saatten saate değişebilir ve çok farklı şiddetlerde seyredebilir. FM eklemlerde hareket kısıtlılığına yol açan bir hastalık değildir. Fakat hastanın yaşam kalitesini ciddi derecede bozan kronik bir hastalıktır.
Fibromiyalji günümüzde çok sık rastlanan bir hastalıktır. Hastalıkla ilgili yeni bir gelişmenin olması, tedaviye yeni seçeneklerin eklenmesi, bu sorunu yaşayan insanların ve onları tedavi etmeye çalışan hekimlerin önemli bir beklentisi durumundadır. Bu konuda dünyada çok sayıda çalışma yapılıyor. Fibromiyalji hastalığında bizim de çalışmalarımız var. Hastalığın tanı ve tedavi yöntemlerinde hem onlara benzer hem de farklı uygulamalarımız söz konusu olmaktadır...
KİMLERDE GÖRÜLÜR ?
Amerikan verileri 3-6 milyon arasında Amerikalının bu hastalığa tutulmuş olduğunu göstermektedir.Türkiye`de benzer oranlara dayanarak 1 milyondan fazla kişide Fibromiyalji (FM) hastalığı olduğunu söyleyebiliriz.
Fibromiyalji, en çok doğurganlık çağındaki veya çalışma hayatındaki kadınlarda görülmesine rağmen çocuktan yaşlıya hatta erkeklerde bile bu hastalık görülebilir. 10 kadına karşılık 1 erkek yakalanır. Etnik yatkınlığı yoktur. Amerika? daki bu orandan esinlenerek genel nüfusun % 2? sinde bir başka deyişle Türkiye? de 1.3 milyon insanda bu hastalık olduğunu söyleyebiliriz.
Fibromiyalji hassas, mükemmeliyetçi kişilerin hastalığıdır. Bu nedenle biz FM`si olan kadınlar için "SÜPER KADIN" benzetmesi yapsak yanlış olmaz. Bu hastaların çevresindeki insanlardan birçok beklentisi vardır. Her şey zamanında ve doğru düzgün yapılmalıdır. Bu kişiler bir o kadar da vericidir. Yakın çevresi de onlardan daimi olarak bazı beklentiler içersindedir.
Fakat bu beklentileri karşılayacak güçleri ve sabırları ise son zamanlarda artık yoktur. Herkesten fazla yorulur, üzülür. Terlenmeyecek bir yerde aşırı terler, üşür, konsantrasyonu kaybolur hatta ağlar. İş verimleri kısa zamanda çok düşer. Her gün kendisini kemiren evhamlar, doktorların tanımlayamadığı inatçı ağrılar ve müthiş yorgunluğuna rağmen kendisini anlamayan yakın çevresi onu deli eder.
Bu yüzden çok sık iş değiştirirler, boşanmalara sık rastlanır. Komşularla bile arası bozulur. O bu hastalığın pençesinde yanıp yıkılırken etrafında takıp takmış biraz da neşesi, kahkahası bol olan birine tahammülü doğrusu hiç kalmamıştır.
Fibromiyalji vücutta yaygın ağrı ve diğer belirtilere neden olan kronik bir sağlık sorunudur. Hastaların sıklıkla yakınmaları şunlardır:
v Etkilenen eklem ve kaslarda dokunma veya bastırmakla ağrı
v Yorgunluk
v Uykusuzluk sorunları (dinlenmiş olarak uyanamamak)
v Bellek ile ilgili problemler veya konsantre olamama
v Bazı hastalar da:
v Depresyon ya da anksiyete
v Migren ya da gerilim tipinde baş ağrısı
v Sindirim sorunları: İrritabl (huzursuz) barsak sendromu (spastik kolon) veya gastroözofageal reflü hastalığı
v İrritabl (huzursuz) ya da aşırı aktif mesane
v Pelvik ağrı
v Temporomandibular bozukluk (yüz veya çene ağrısı, çenede diş sıkmaya bağlı ağrı ve kulakta çınlama gibi bir dizi belirtiler)
v Fibromiyalji belirtileri ve onunla ilgili problemlerin şiddeti değişebilir veya zamanla azalarak kaybolabilir. Stresle genellikle semptomları kötüleştirir.
3 aydan daha uzun süren, vücutta yaygın ağrı ve 18 hassas noktadan en az 11? de üzerine bastırmakla aşırı hassasiyetin meydana gelişi FM tanısının olmazsa olmaz ilk şartıdır.
Fibromiyaljide sık rastlanılan bulgulardan en az 3? ü ve eşlik eden diğer bulgulardan herhangi birinin birlikte bulunması tanıyı destekleyecektir. Bu yakınmalar sabahları hareketsiz kalmada, soğukta, nemde, kasvetli kapalı havalarda ve aşırı aktivitelerde, mutsuzluk hallerinde artar, sıcak havalarda, masaj veya sıcak uygulamalarda hatta tatilde azalır.
Aslında bu tip belirtilerin başka hastalıklarda bulunanlarla yakın benzerlikler göstermesinden dolayı FM tanısı oldukça zordur. Bu yüzden doktor hastanın tıbbi gelişmesini tam olarak sorgulamak zorundadır. Eğer bu şikayetler 3 aydan fazla sürüyorsa FM`den şüphelenilmesi gerekir.
Fibromiyaljide, laboratuar, röntgen gibi herhangi bir kesin tanı yöntemi yoktur. Bunlar, ancak ayırıcı tanıda değer taşıyabilir. Bu amaçla tam kan sayımı, idrar tahlili, tiroid hormon testleri veya romatizma testleri istenebilir. Özetle doktor tanısını sadece hastanın tahliline ve filmine dayanarak değil tersine hastayı dinleyerek ve detaylı muayene ettikten sonra koymalıdır.
Hastalarda hassas nokta tespiti ve bazı standart soruları içeren " FİBROMİYALJİ RİSK TESTİ" mutlaka yapılmalıdır. Sizde bu testi yaparak kendinizde FM olup olmadığı hakkında bilgi alabilirsiniz.
Fibromiyaljili Hastalara Öneriler:
§ Tek başına ilaç tedavisinin faydası yoktur. Siz yapacaklarınızla, kendi tedavinize çok fazla katkıda bulunabilirsiniz.
§ Uyku düzeninize önem gösterin. Her gün aynı saatte uyuyun ve uyanın.
§ Günlük kafein miktarını azaltın, sabah saatlerinde kahve ve çay tüketin ve sigarayı bırakın.
§ Düzenli egzersiz; fibromiyalji tedavisinin çok önemli bir parçasıdır. Düzenli egzersiz, genellikle ağrı belirtilerini ve yorgunluğu azaltır. Başlarda biraz zor olsa da, düşük tempoda başlayıp yavaş yavaş artırın. Kendinize gün içinde egzersiz fırsatları yaratarak günlük rutininiz haline getirin. Örneğin, yürüme merdiveni veya asansörler yerine merdivenleri kullanın. Arabanızı daha uzağa park ederek yürüyüş mesafenizi artırın. Yüzme, su içi aerobik ve / veya germe egzersizleri yapın. Başlangıçta egzersiz rutini oluşturmak zaman alacaktır. Sadece hareketli olun, aktif kalın ve pes etmeyin!
§ Yapmaktan zevk alacağınız sizi rahatlatan uğraşlar edinin ve bunları stresli ve ağrılı zamanlarda yapın.
§ Kendinizi eğitin. Fibromiyaljiyle ilgili hasta destek sitelerine girerek, sorunlarınızı diğer insanlarla paylaşın, onların ve sizin baş etme yöntemlerini öğrenin.
Son Yılların Popüler Hastalığı Fibromiyalji Sendromu
Yaygın vücut ağrıları ve sürekli yorgunluk yapan fibromiyalji hastalığının en belirgin özelliği film ve laboratuvar testlerinin normal olmasıdır. Ayrıca hastaların dış görünüşleri iyi olunca hastaların yaşadığı ağır tablo inandırıcılığını kaybeder.
Tüm sıkıntılarının psikolojik olduğu düşünülür. Fibromiyalji hastalarının yaklaşık 1/3?ü doğru tanı alabilmektedir.
Son yıllarda tanı alan hasta sayısının artması ile çağımızın hastalığı denilmektedir. Aslında hastalık eskidende mevcuttur ama son yıllarda doktorlar tarafından bilinmesi artmıştır. Ayrıca hastalıkta çevresel kirlilik ve bağırsak florası değişimleri de etkilidir. Bu durum son yıllarda arttığı için hastalık da daha da artmıştır.
Fibromiyaljinin Tarihçesi
Fibromiyalji hastalığının ilk kez romatizmal bir durum olduğu ve kasta ağrılı noktalarla birlikteliği Froriep tarafından 1843 yılında tarif edilmis, 1904 yılında ?fibrozitis? terimi kullanılmıs¸tır.Takip eden yarım yüzyıl içinde pek önemsenmemiştir. 1970?lerin ortalarında kaslardaki rahatsızlıktan ziyade ag?rıbozuklug?u olarak düşünülmüştür. Aras¸tırmacılar as¸ırı hassas bölgeleri (hassas nokta) karakteristik bir semptom olarak belirtmişler ve hastaların sıklıkla uyku bozukluğu çektiğini gözlemlemislerdir.
1990 yılında Amerikan RomatolojiCemiyeti kriterleri belirlemiştir. Bu sınıflandırma kriterlerine göre kis¸inin en az 3 aydır süren hem kronik yaygın agrı öyküsü, hem de muayenesinde 18 hassas noktadan en az 11?i veya daha fazlasında 4 kg?lık basınca hassasiyeti olması gerekmektedir. Bu kriterler 2010 yılında geliştirilmiştir.
Fibromiyaljinin Yaygınlığı
Fibromiyalji yetişkinlerin yaklaşıkk %2?sinde görülür, kadınlarda erkeklere göre daha yaygındır. En çok doğurganlık çağındaki veya çalışma hayatındaki kadınlarda görülmesine rağmen çok geniş bir yaş dağılımı da vardır. Çocuklarda bile olabilir. İleri yaş grubu kadınlarda da yaygınlaşmıştır. Türkiye?de her yıl yaklas¸ık olarak 100.000 kişiye tanı konulmaktadır. Her yıl hastalığın doktorlar tarafından tanınmasının artmasıyla tanı alan hasta sayısı artmaktadır.