Cihannüma Karaman Şubesi tarafından düzenlenen Pazar Sabah Namazı Buluşmaları devam ediyor. Bu haftaki sohbette Hasetkonusu işlendi. Aktekke Camisinde eda edilen namaz sonrası Hatuniye Medresesine geçildi. Kur?an-ı Kerim tilavetiyle başlayan program KMÜ İslami İlimler Fakültesi öğretim üyesi Yrd. Doç. Dr. Nasseruddin Mazheri?nin sohbetiyle devam etti. Nasseruddin Mazheri Konuşmasında;
Kıskançlık Hastalığı
Değerli dinleyiciler! Bu gün insanı içten çürüten ve yaşadığımız toplumda çok yaygın olan kıskançlık hakkında konuşacağız. Buna Arapçada haset derler Türkçe ?ye de aynı kelime geçmiştir. Nefsi bir hastalık olan haset veya kıskançlık insanın ruhunu iç dünyasını karartır, saadeti ondan alır. Zihnini çok meşgul eder ve sonunda hiçbir şey de eline geçmez.
Hz. Peygamber (s.a) bir nasihatinde buyurur ki: ?Birbirinize kıskanmayınız, birbirinizden nefret etmeyiniz, birbirinizden yüz çevirmeyiniz, birbirinizin ayıplarını araştırmayınız. Ey Allah?ın kulları! Kardeş olun? bu hadisi şeriften anlıyoruz ki haset, nefret, dedikodu ve ayıplamayı da beraberinde getiriyor.Başka bir hadisi şerifinde buyurur ki: ?ateş kuru odunu yaktığı gibi hasette insanın iyiliklerini öyle yer bitirir?. Allah (c.c) buyurur ki: ?? haset ettiği zaman hasetçinin kötülüğünden (Allah?a sığınırım)?
İnsan haset sahibi olup olmadığını nasıl anlar? Hastalık iki çeşittir. İnsanın kendisinin bildiği keşfettiği hastalık vardır, bir de hastalığından haberi olmayan hasta olduğunu bilmeyen insanlar vardır. Cismi hastalıkların bazıları sinsi olduğu gibi ruhi hastalıkların da bazıları sinsi ve hissedilmez olur. Haset hastalığı da onlardandır. Haset yapan kimse kıskanç olduğunu kendisi çok iyi bilir. Ama kesinlikle itiraf etmez, inkâr eder. Haset sahibi kimse insanlar nezdinde bir nimet ve güzellik gördüğü zaman kalbi daralır, sıkıntı içine girer, hali perişan olur. Bu da imanın zaafından kaynaklanır. Aynı zaman da Allah?ın insanlara bahşettiği payına bir nevi razı olmamaktan ortaya çıkar. Allah (cc.) Zuhruf süresinin 32. ayetinde buyurur ki: ?rabbinin rahmetini onlar mı bölüştürüyorlar, dünya hayatında onların geçimliklerini aralarında biz paylaştık, birbirlerine iş gördürmeleri için ( çeşitli alanlarda) kimini kimine derece derece üstün kıldık, rabbinin rahmeti onların biriktirdikleri şeylerden daha iyidir?.
??? ?? ??? ??? ?? ?????????? ??? ?? ???? ?????
???? ??? ???? ?? ???????? ?? ??? ?? ?? ???
İmam Şafii haset sahibini muhatap alarak der ki: ey içinde bana karşı kıskançlık besleyen kişi! Sen bu fiilinle kime karşı edepsiz davrandığının farkında mısın? İlk olarak sen Allah (c.c)?ın takdir ettiği işlere karşı çıkıyorsun. Çünkü sen Allah (c.c)?ın bana bahşettiği nimetlere razı olmuyorsun.
Haset ile gıptanın arasındaki temel ayrım şudur: haset sahibi karşı tarafın nimetinin zevalini arzular ama gıpta yapan kişi karşı tarafın nimetinin zevalini asla arzulamaz, sadece içinde veya diliyle keşke ben de böyle bir özelliğe veya nimete sahip olsaydım der.
Kıskanç kişiler üç çeşit insanlardır:
Birincisi: nimetin karşı tarafın elinden çıkıp kendisinin eline geçmesi. Yani kendisinin her şeye sahip olup diğer insanların mahrum olmasını diler.
İkinci: ben bu nimete sahip olmazsam da önemli değil, önemli olan falan kişi bu nimete sahip olmasın. Bu nimet onun elinde kalmasın mahrum olsun.
Üç: her kesin kendisi gibi olmasını ister. Hasta olduğu zaman arzular ki bütün insanlar onun gibi hasta olsun. Fakir olduğu zamanda her kesin fakir olmasını diler. Bu özellik tam şeytanda olan bir özelliktir. Şeytanda cehennemliktir ve diğer bütün insanların da cehenneme gitmelerini ister. Bazı kıskanç insanlar da böyledir. Der ki ben uyuşturucu kullanıyorsam hayatım berbat olmuşsa bu da benim gibi olsun. İçki içip kumar oynayıp her şeyimi mahvetmişsem diğer insanlar niye rahat ve saadet içinde yaşasın!
Kıskançlık hastalığına yakalanan kimse her şeye kıskanır. Asla insanlar için hayır murat etmez. İnsanlara hayır dokunduğu zaman üzülür, insanlar bela ve musibetlere müptela olduğunda ise sevinir, ferahlar, rahat uyur, insanların musibetlerini dillendirir. Hatta ölüme bile kıskanır.Bağdat?ta birisi taşınıyormuş. Demişler ki sen niye taşınıyorsun? Demiş ki komşularım bana kıskanıyorlar. Demişler kisenin bir şeyin yok ki, kuru ekmek ile su tüketiyorsun, evinde hasır var? durumun pek iç açıcı değil. Demiş ki: kral benim ismimi birkaç büyük adam ile idam listesine eklemiştir. Komşularda benim şerefli bir ölümümü istemiyor. Niye bunun ismi büyük adamların listesine girsin diye kıskanıyorlar.
Nakledilir ki Bir Karaliki kıskancı yanına çağırmış ve onlara demiş ki her biriniz benden bir şey isteyin. Karşı tarafın iki kat isteyeceğini bildiği için hiçbirisi ilk olarak istekte bulunmuyormuş. En son birisi demiş ki: Kralım!benim bir gözümü oy. Niye böyle söylemiş? Karşı taraf kıskanç olduğu için. Biliyor ki karşı taraf buna bile kıskanır ve der ki: Kralım! Benim iki gözümü oy.
Peki, niye insan kıskanır? Sebepleri nelerdir?
Birinci sebep: insanın hırsı kıskançlığın ortaya çıkmasının en önemli sebebidir. Eğer insan Allah (?c.c)?ın ona bahşettiği nimetlere yetinirse böyle bir hırsa asla kapılmaz. Bu hırs aslında yırtıcı hayvanların huyudur. Hırs çoğalırsa böyle bir duruma düşer insan. Böyle bir hırs fertlerde bulunduğu gibi devletlerde de bulunur. Sömürgeciliğin altında yatan hırstır başka bir şey değil.
İkinci sebep: Tevekkül de zaaf. Müslüman gerçekten Allah (c.c)? tevekkül sahibi ise ve ona gerçekten inanıyorsa asla kimseyi kıskanmaz. Allah (c.c)? karşı hüsnü zanna sahibi bir Müslüman kullara verilen nimetlere karşı saygılı olur. Allah (c.c)?ın hikmetine ram olan bir Müslüman kesinlikle kullara verilen nimetlere karşı kıskanmaz. Buna gönülden inanır ki Allah (c.c) dilerse bu nimetlerin hepsini bana da vermeye kadirdir. Ben de Allah?a dayanıp çalışsam ve ona ilticada bulunsam ben de böyle özelliklere sahip olabilirim.
Üçüncü sebep:dünya sevgisi de hasedin kaynağıdır. Dünyayı baki, sonsuz zanneden kimseler aynı zamanda onu çok sevenler çok haset ve kıskançlık sahibi olurlar.
Dördüncü sebep: Diğer insanları küçümseme de kıskançlığın sebeplerindendir. Çünkü kendini beğenmiş insan diğer insanların özelliklerini beğenmez. Zanneder ki onun elinde bunan nimete aslında ben daha layığım. Ben falan kişiden daha bilgili ve daha zekiyim. Niye ben değil de o bu makama veya nimete layık görülmüş. Kendini beğenmişlik bu kadar ile de kalmaz insanı daha fazla felaketlere sürükleyebilir. Artık nimet sahibi her kese karşı bir kin, bir nefret uyandırır insanda.
Beşinci sebep: Hasedin nefretten kaynaklandığını söyleyen alimler de var. Nimeti karşı tarafın nezdinde görmek istemiyorsan bu kindir başka bir şey değildir.
İlacı nedir? İnsanlığı yaratan zat kulların içinde bu hastalığının mevcudiyetinden haberdardır. Dolayısıyla insanın bu hasletini doğru bir mecraya yönlendiriyor. Biliyor ki insanlar birbiriyle her zaman yarış içerisindedir. Kur?an?da Allah (c.c)? bu hastalığı bertaraf etmek için şöyle buyuruyor: ?hayır işlerde birbirinizle yarışın?. Dünyalık ve mal toplamada değil Allah?ın rızasını kazanmada yarışmaya sevk eder. Çünkü dünyalık Allah?ın nezdinde dünyalığın hiçbir değerli yoktur. Sahabeyi kiram tamda bu gibi yarış içindeydiler. Hz. Ömer (r.a) bir gazvede malının yarısını getirince z. Ebu Bekir (r.a) hepsini getiriyor. Onun için onların fedakarlıkları dillere destan olmuştur. Çünkü yarışları ve kıskanmaları asla dünyalıkta değil Allah?ın rızasını kazanmada olmuştur. Böylece Müslüman hayır işlerde yarışmaya girerse dünyalık sevdası azalır ve kıskançlığı da zaman ile ortadan kalkar.
Bir de kıskançlık yapan kişi bunu çok iyi bilmesi lazım ki onun hasedi ilk olarak kendisini bitirir. Karşı tarafa asla bir zarar dokunmaz. Kendisi sitrese girer, huzuru bozulur, hayatı kararır. Pakistanlı büyük Şair Muhammed İkbal hasedi ateşe benzetmiştir. Der ki haset ateşine düşmüş birisi ilk olarak kendini yakar. Onu o ateşin içinde gördüğün zaman ona acıma, bırak da yansın da yansın.
Allah?a dayan sa?ye sarıl hikmete ram ol yol varsa budur bilmiyorum başka çıkar yol.
Sohbet Eylül ayında okunan hatmi şeriflerin duasıyla sona erdi.