Arkeolojik Değerler

Dikdörtgen planlı evler taş temeli olmayan kerpiç duvarlarla örülmüştür. Ağaç destekler kullanılmıştır. Duvar ve tabanlar çamur sıva ile kaplanmış; bazen bu sıvalar kırmızı aşı boyası ile boyanmış, bazen de sert zemin üzerine, çakıl taşlarının kuvvetle bastırılması ile dekore edilmiştir.

Bu höyükte bazı büyük baş hayvanlar ve küçükbaş hayvanlar ile, yabani hayvanlar besin olarak tüketilmiştir. Ekmek buğdayı, arpa, mercimek, burçak, ceviz vb. buluntulardan, burada ziraata dayalı bir ekonominin olduğu söylenebilir.

Niğde bölgesinden gelmiş olabilecek obsidiyenden yapılmış aletler, bizler, saplı bıçaklar, çok sayıda kemik aletler, büyük kaşıklar, iğne ve spatulalar, boru şeklinde kemikten yapılmış kolyeler, höyükten elde edilen küçük buluntulardır.

Canhasan I Höyüğü : 380-400 m. çapındadır. Kazılarda, 7 yapı katı tespit edilmiştir. Bunlardan 7-4 arası Geç Neolitik (M.Ö.6000), 3-1 arası katlar, Kalkolitik döneme (M.Ö.5500-3000) aittir.

Canhasan I'de kerpiç kullanılarak, dikdörtgen veya kare odalar inşa edilmiştir. İnşa tekniğinde, ağaç destek veya payanda duvarları kullanılmıştır. Evlerin diğer bir özelliği; her evin kendisine ait duvarları olmasıdır. Evlerde duvar ve tabanlar çamur sıva ile sıvanmış; üzerine kırmızı aşı boyası ile boyanmıştır. Payanda duvarları çok gelişmiştir. Evler iki katlıdır, alt kat depolama faaliyetlerinde, üst kat günlük yaşamda kullanılmıştır.

Kalkolitik dönem yapı katlarında, bakır madeni bulunmuştur. Gri veya açık siyah renkli zemin üzerine, kazıma tekniğinde motiflerle bezenmiş, seramik, açık renk üzerine, kırmızı renkte boya ile bezenmiş seramik ve koyu kahverengi veya koyu kırmızı renkte düz parlatılmış seramik bol olarak kullanılmıştır.

Küçük buluntular içinde, kıymetli taşlardan gerdanlık, midye kabuğundan kolyeler, kemikten yapılmış bilezik ve süs eşyaları ile figürinler bulunmaktadır.

Burada yaşayan insanların yakın doğu ve Mersin bölgesi ile ilişkileri saptanmıştır. Tarıma ve hayvancılığa dayalı bir ekonomilerinin olduğu bilinmektedir.

Höyük M.Ö.4300 tarihlerinde terk edilmiş, uzun bir süre boş kaldıktan sonra, Hellenistik, Roma ve İlk Bizans çağlarında yeniden yerleşime sahne olmuştur.

KARADAĞ BİNBİR KİLİSE:

Karaman ilinin kuzeyinde, yaklaşık 35 Km. uzaklıkta, volkanik bir dağ kitlesi olan Karadağ üzerinde (en yüksek noktası Mahalaç Tepesi 2288 m.), IV. ve IX. yy.'lar arasında (Bizans Devri) yapılmış bir çok kilise, manastır, bazilika, konut ve mezarlık bulunmaktadır.

Bölge XVII.yy.lardan itibaren yerli ve yabancı pek çok seyyah tarafından ziyaret edilmiştir. Karadağ kitlesinin büyük küçük bir çok tepesinde ve eteklerinde Bizans Devrine ait yapı kalıntıları bulunmakla birlikte, Karaman'a 37 Km. uzaklıktaki Madenşehir köyünde ve buraya 7 Km. uzaklıktaki Yukarı Değle'de, bu yapılar yoğunluk gösterir. Karadağ'ın tepelerine ve eteklerine yayılmış olan yapılarda, Erken Hristiyanlık mimari özellikleri, yerli sanat üslubuyla karışmıştır.

Ayrıca ovada, aniden yükselen bu dağ kitlesi üzerinde, Hititler'den kalma hiyeroglif yazıt ve anaklardan; buraların Hititler tarafından da kutsal alanlar olarak kullanıldığını göstermektedir.

BÜYÜK KİLİSE:

Madenşehri Köyü içerisinde düzgün kesme taştan yapılmış, girişi ile, dokuz kemerli sol kanadı ayaktadır. Kuzeyinde büyük bir sarnıç bulunmaktadır. Kent susuz bir arazi üzerine kurulduğundan, tüm mabetler, keşişhaneler, rahip ve şakirt odaları ve konutların hepsinde sarnıç vardır. Kentin kuzeyinde bulunan CANLI KİLİSE yıkıntı halindedir. Kentin tam ortasında bir mezarlık bulunmaktadır. Birinci kilisenin kuzeybatısında ikinci bir kilise daha vardır. Bu kilisenin apsis kısmıyla, methali ayaktadır.

DEĞLE:

Karaman Üçkuyu Köyü Değle mahallesinde yer almakta ve Binbir Kilisenin önemli bir grubunu oluşturmaktadır. Bu bölgede çok sayıda kilise, konut, mezar ve sarnıç yapıları bulunmaktadır. Yapılar Bizans devri M .S .4-9. y.y. arasında tarihlendirilmektedir.

DERBE (KERTİ) HÖYÜĞÜ:

Karaman ili, merkez ilçeye bağlı Ekinözü (Aşıran) köyünün 3 km. kadar kuzeyindedir. Oldukça yayvan ve yüksek olan höyüğün, yüzeyinde; Bronz Çağı, Hellenistik, Roma ve Bizans Devirlerine ait çanak çömlek parçacıkları bulunmaktadır. Höyük yakınlarında ele geçen iki taş yazıtta, Derbe adı geçmektedir.

Piskopusluk merkezi olan Derbe, İncil'de kutsal şehirlerden biri sayılmıştır. İncil'de yazıldığına göre; Hz.İsa'nın Havarileri'nden Paulus ve Barnabas M .S .47-50-53 yıllarında hristiyanlığı yaymak için Anadolu'ya geçerler. İlk uğradıkları Konya'da tutunamadıklarından, Lystra (Hatunsaray) ve Derbe'de vaazlar vermek üzere yola çıkarlar. Lystra'da, kütürüm bir adam Paulus'tan aman diler. Paulus adama "ayağa kalk" deyince, adam iyileşir. Fakat Yahudilerin aleyhte propagandaları sonucu Paulus ve Barnabas taşlanırlar. Lystra'yı terk ederek Derbe'ye gelirler. Derbe'de uzun süren vaazlar verirler ve bir çok taraftar kazanırlar.

PHILEDELPHİA:

Karaman'ın 60 km. batısındaki Akçaalan köyündedir. Tarihi Roma yollarından birisi üzerinde bulunan kentte, kubbeli yeraltı mezarları, kabartma heykeller ve kitbeleı bulunmaktadır. Arkeolojik sit alanıdır.

İLİSIRA HÖYÜĞÜ:

Yollarbaşı kasabasında bulunan İlisıra höyüğü üzeri tamamen ağaçlarla kaplıdır. Hellenistik-Roma ve Bizans devirlerinde yerleşim alanı olarak kullanılmıştır. Günümüzde mesire yeri olarak kullanılmaktadır.

KIZIL KİLİSE:

Yollarbaşı kasabasının, topraklık mevkiinde kalıntıları bulunan kilise, günümüzde tamamen yok olmuştur. Bizanslılar zamanında, Binbir Kilise ile birlikte, Hristiyanların önemli ibadet merkezlerinden birisi olmuştur.

TAHIL AMBARLARI (TAŞKALE):

Kasabanın kuzeyinde yaklaşık 40 m. yüksekliğinde 251 adet ambar mevcuttur. Genellikle iki bölmeli ambarlar, arpa, buğday ve bakliyat saklamak üzere kullanılır. Ambarlar 50-60 ton dolayında hububat depolanabilir. Her mevsimde hava sirkülasyonu sağlayan, killi kireç taşından oluşmuş ambarlara "tutamak" yerlerinden çıkılır, makara sistemi ile de ambarlara ürün çıkarılır ve indirilir. Erken Hristiyanlık döneminden bu yana kullanıldığı kabul edilen taş ambarlardan birini kilise olduğu ve camiye dönüştürüldüğü çeşitli kaynaklarda belirtilmektedir.

TMO Genel Müdürlüğü'nce yapılan incelemede, bu ambarlarda saklanan buğdaylarda, ortalama elli yılda, ancak % 5 oranında unlanma görüldüğü belirtilmektedir. TMO 1989 yılında ambarları tanıtmak amacıyla, İngilizce-Türkçe olarak 60.000 takvim kartpostal ve dergi bastırmış, yurtiçi ve yurtdışında dağıtmıştır. Ayrıca Taşkale Belediyesi tarafından Ankara, Konya ve Karaman'da fotoğraf sergileri düzenlenmiştir. TRT ve Alman ZDF kanalı tarafından da doğal tahıl ambarlan çekimi yapılarak yayınlanmıştır. Bölge Kültür Bakanlığı tarafından birinci derece arkeolojik sit alanı ilan edilmiştir.