|
SON DAKİKA
Biz Baktık mı Böyle Bakarız!
Öğrenciler Karadağ'a Tırmandı
Karaman Medyasından Gülümseten Kareler
Rahmet Aylarına Kapınızı Açın!
Karaman'da Yetişen MantarlarKaraman'da Yetişen Mantarlar
Karaman'da Yetişen Mantarlar
S.Ü. Fen Bilimleri Enstitüsü Ana Bilim Dalı Hasan Hüseyin DOĞAN’ın Karaman İlinde Makrofunguslar üzerine yaptığı araştırma sonucunda Karaman yöresinden 2 sınıfa ait 10 ordo, 40 familya, 102 cins ve 322 takson tespit edilmiştir. Literatür taramaları sonucunda 111 tür ve bir varyete, Türkiye için yeni kayıt olarak belirlenmiştir. Yeni kayıt türlerinin toplam tür içerisindeki yüzdesi % 34.7’dir.
Bu türler; Lachnellula arida, Peziza arvernensis, Peziza domiciliana, Ramaria abietina, Ramaria obtusissima, Creolophus cirrhatus, Membranomyces spurius, Thelephora caryophyllea, Phellinus laevigatus, Phellinus viticola, Phellinus vorax, Pachykytospora tuberculosa, Perenniporia medulla-panis, Physisporinus vitreus, Tyromyces placenta, Geastrum nanum, Calvatia cyathiformis, Lycoperdon marginatum, Hygrophorus erubescens, Omphalina obscurata, Clitocybe obsoleta, Tricholoma portentosum, Trizholoma radotinense, Lyophyllum fumatofoetens, Lyophyllum infumatum, Lyophyllum semitale, Melanoleuca luteolosperma, Melanoleuca substrictipes, Armillaria cepistipes, Collybia cookei, Collybia distorta, Collybiafusipers, Collybia horiolorum, Micromphale foetidum, Oudemansiella hygorporoides, Oudemansiella longipes, Macrocystidia cucumis, Mycena adonis, Mycena amicta, Mycena hiemalis, Mycena metata, Mycena xantholeuca, xeromphalina caulicinalis, Cystoderma ambrosii, Entoloma niphoides, Entoloma sepium, Entoloma subradiatum, Pluteus nanus, Pluteus pallescens, Pluteus podospileus, Lepiota kuehneriana, Lepiota subincarnata, Leucoagaricus badhamii, Agaricus aestivalis var. veneris, Agaricus luteomaculatus, Coprinus cinereus, Coprinus cothurnatus, Coprinus ephemerus, Coprinus episcopalis, Coprinus patouillardii, Coprinus truncorum, Panaeolus fimicola, Psathyrella bipellis, Psathyrella cotonea, Psathyrella lutensis, Psathyrella marcescibilis, Psathyrella ochracea, Psathyrella pseudogracilis, Psathyrella sphagnicola, Psathyrella tephrophylla, Conocybe rickenii, Conocybe semiglobata, Conocybe siennophylla, Conocybe subovalis, Pholiotina pygmaeoaffinis, Agrocybe putaminum, Hypholoma marginatum, Psilocybe bullacea, Psilocybe coprophila, Pholiota graminis, Pholiota gummosa, Pholiota limonella, Pholiota nematolomoides, Crepidotus lundelli, Inocybe abietis, Inocybe boltonii, Inocybe caesariata, Inocybe cucullata, Inocybe fuscomarginata, Inocybe grammata, Inocybe hypophaea, Inocybe queletii, Hebeloma cistophilum, Hebeloma edurum, Hebeloma truncatum, Gymnopilus hybridus, Gymnopilus picreus, Cortinarius balteatus, Cortinarius cinnamomealueta, Cortinarius elegantior, Cortinarius flavopallidus, Cortinarius flaudulosus, Cortinarius melanotus, Cortinarius psittacinus, Cortinarius rigidus, Cortinarius sulfurinus, Cortinarius vitellinus, Galerina clavatta’dır.
Yörede hem zehirli, hem de yenen mantarlar bol miktarda yetişmektedir. Yöre halkı tarafından yenen türler toplam türlerin % 13’ünü oluşturur.Yenen türden en fazla beğenilen ve ticari olarak değerlendirilen mantarlar Morchella türleri ve Tricholoma sp.(Katran mantarı) yurt dışına ihraç edilmekte iken Terfeiza boudieri halk pazarlarında alıcı bulmaktadır. Morchella türleri ve Tricholoma sp.nin aşırı toplanması ve yetişme yerlerinin tahrip edilmesi nedeniyle her yıl toplanan mantar miktarı gittikçe azalmaktadır. Halbuki bu mantarlar yöre halkının ekonomisine önemli seviyede katkı sağlamaktadırlar. Literatüre göre çiğ yenildiğinde zehirli olduğu belirtilen Sarcosphaera crassa yöre halkı tarafından çok sevilerek yenmektedir. Macrolepiota türleri yiyecek olarak kullanılması yanında, hayvanlar üzerindeki yaraların iyileştirilmesinde de kullanılmaktadır. Pleurotus eyngii’nin afrodizyak etkisi olduğuna inanılmaktadır. Yenen türlere genel olarak bakıldığında yöre halkı mantarlardan yeterince faydalanmakta ve yanan mantarları tecrübe yolu ile iyi ayırt etmektedir. Zehirli türler toplam türlerin % 6.8’ini oluşturmaktadır.
İlimizde yenen mantar türleri
Halk Tarafından Verilen İsimler ve gerçek isimleri
Mitrophora semilibera
Kuzu göbeği, Kavak göbeği
Morchella conica var. conica
Kuzu göbeği
Morchella conica var. deliciosa
Kuzu göbeği
Morchella elata
Kuzu göbeği
Morchella esculenta var. rigida
Kuzu göbeği
Morchella esculenta var. rotunda
Kuzu göbeği
Morchella esculenta var. umbrina
Kuzu göbeği
Morchella esculenta var. vulgaris
Kuzu göbeği
Helvella acetabulum
Kuzu kulağı
Helvella leucomelaena
Kuzu kulağı
Sarcosphaera crassa
Kuzu kulağı
Terfeiza boudieri
Domalan
Gomphus clavatus
Mor mantar
Ramaria flava
Karnabahar mantarı
Ramaria obtussima
Karnabahar mantarı
Pleurotus eryngii
Çaşır mantarı
Pleurotus ostreatus
Kavak mantarı
Lepista nuda
Mor mantar
Tricholoma popilunum
Kavak mantarı
Tricholoma stans
-
Tricholoma sp.
Katran mantarı
Melanoleuca schumacheri
Külahlı mantar
Armillaria mella
Kavak mantarı
Oudemansiella longipes
Karabacak
Oudemansiella melanotrichia
Karabacak
Volvariella speciosa
-
Macrolepiota excoriata
Bilezikli mantar, Kafes mantarı
Macrolepiota gracilenta
Bilezikli mantar, Kafes mantarı
Macrolepiota procera
Bilezikli mantar, Kafes mantarı
Agaricus aestivalis
Çayır mantarı
Agaricus campestris
Mor mantar
Agaricus pampeanus
Mor mantar
Stropharia coronilla
Çayır mantarı
Bovista plumbea
Toz mantarı
Calvaita cyathiformis
Göz pörtleten
Calvatia utriformis
Göz pörtleten
Langermannia gigantea
Sünger mantarı
Rhizopogon luteolus
Domalan, Patates, Yer mantarı
Rhizopogon roseolus
Domalan, Patates, Yer mantarı
Yörede zehirlenmeye neden olan mantarlar fazla olmasına rağmen halk tarafından iyi tanınmakta ve yapılan araştırmalar neticesinde ciddi şekilde zehirlenme olayının meydana gelmediği tespit edilmiştir.
İlimizde zehirli mantar türleri
Aktif Madde
Sendrom
Gyromitra esculenta
Gyromitrin
Gyromitrin
Boletus radicans
-
-
Paxillus involutus
İnvolin
Paksillus
Clitocybe clavipes
Muskarin
Muskarin
Clitocybe phyllophila
Muskarin
Muskarin
Tricholoma pardolatum
Illudin
Gastrointestinal
Entoloma cetratum
-
Gastrointestinal
Entoloma sinuatum
-
Gastrointestinal
Amanita citrina
Bufotenin
Gastrointestinal
Leucoagaricus badhamii
-
-
Coprinus atramentarius
Koprin
Koprinus
Panaeolus ater
Psilocybin
Psilosibin
Panaeolus papilionaceus
Psilocybin
Psilosibin
Hypholoma fasciculare
Fasciculol
Gastrointestinal
Inocybe caesariata
Muskarin
Muskarin
Inocybe dulcamara
Muskarin
Muskarin
Inocybe fastigiata
Muskarin
Muskarin
Inocybe hirtella
Muskarin
Muskarin
Lacera
Muskarin
Muskarin
Hebeloma crustiliniforme
Crutilinol
Gastrointestinal
Galerina marginata
α Amanitin
Phalloides
Russula emetica
-
Gastrointestinal
Yörede belirlenen Gomphus clavatus, Laricifomes officinalis ve Sarcosphaera coronaria Avrupa’da nesli tükenmekte olan mantarlar içerisindedir(ECCF 2001). Literatür taramaları sonucunda Laricifomes officinalis 1973 yılından beri ikinci kez, Gomphus clavatus 1992, 1994 ve 2000 yılından beri dördüncü kez belirlenmektedir. Bu iki türün yayılış alanları sedir ve köknar ormanı olması nedeniyle birbirine benzemektedir. Sarcosphaera crassa ise ülkemizde oldukça yaygındır.
Araştırma alanında tespit edilen taksonların familyalara göre dağılımı şu şekildedir; Tricholomataceae 67, Coprinaceae ve Cortinariaceae 34’er, Polyporaceae 19, Strophariaceae 17, Hymenochaetaceae 14, Lepiotaceae ve Bolbitiaceae 13’er, Lycoperdaceea 10, Morchellaceae ve Boletaceae 8’er, Agaricaceae ve Russulaceae 7’şer, Pleurotaceae, Entolomataceae ve Pluteaceae 6’şar, Helvellaceae ve Geastraceae 5’şer, Pezizaceae, Corticiaceae ve Thelephoraceae 4’er, Humariaceae, Ramariaecae ve Amanitaceare 3’er, Hyaloscypacceae, Tulostomatacceea, Rhizopogonaceea, Gomphidiaceae, Htgrophoraceae ve Crepidotaceae 2’şer, Nectriaceae, Terfeziaceae, Tremellaceae, Dacrymycetaceae, Gomphaceae, Hericiaceae, Ganodermataceae, Schizophyllaceae, Astraeaceae ve Paxillaceae 1’er tanedir.
Toplam taksonların, Ascomycetes sınıfından belirlenen 24 tür % 7.5’ini, Basidiomycetes sınıfından belirlenen 298 tür % 92.5’ini oluşturmaktadır. Toplam familyaların %47.8’ini Tricholomataceae, Coprinaceae, Cortinariaceae ve Polyporaceae oluşturmaktadır. Araştırma alanında Karaçam, Sedir ve Köknar orman vejetasyonun çok uygun olması ve su kenarlarındaki Kavak, Söğüt ve diğer ağaçların döküntülerinin mantarların yetişmesine uygun ortam sağlamaları, iklimin yarı Akdeniz, yarı Karasal özellik göstermesi, yörede makrofungusların yetişmesi için elverişli bir ortam sağlamaktadır.
Kaynak: Karaman İl Çevre ve Orman Müdürlüğü
Haber Kaynağı: Karaman Larende Kültür Servisi
|
![]() ![]() ![]() |