Karaman’lı Hattatlar

İlim, İrfan ve eski sanat merkezlerinden olan Karaman’da meşhur hattatların da bulunacakları muhakkaktır. Bu hattatlardan adlarını tespit edebildiğimiz bazılarını kısaca aşağıya kaydediyoruz.

1 – Şeyh İshak Cemüli: Şeyh Ali Sultan’ın Süre’i Mücadeleye kadar yazdığı büyük tefsirin geri kalanını ikmal eden ve adına da Tefsir-i Cemali denilen tefsirin yazarı ve Halvetiye tarikatı şeyhlerinden olan bu zat, Amasya’daki Beyazıt Camisinin kubbesindeki Süre-t Fetih’i kendi kalemiyle yazmıştır.

Tefsirinden başka daha birçok eserleri de vardır. Hicaz’a gidip geldikten sonra İstanbul’a yerleşmiş ve Karamanlı Piri Mehmet Paşa’nın Zeyrek civarındaki Hanıkahına şeyh ve müderris olmuştur.

Bir başka hattatın yazdığı ve pek hoşuna giden bir Kur’an-ı Kerim’i, İstanbul Kadısı Muslıhuddin Kastalani’ye getirmiş ve fakat Kadı Kastalan bu Kur’an’ın değeri olan (6000) akçayı fazla görerek almayıp geri vermiş. Tesadüfen o sıralarda İstanbul’a Karaman dolaylarından satılmak üzere getirilen eşeklerden bir tanesini (10000) akçaya satın alınca, İshak Cemal Kadı Muslıhuddin Kastalafli’nin bu halinden üzülerek o andan itibaren hattatlığı bırakmış ve bir daha kitap yazmamıştır.

Bu zat’ın ölüm yılı (Mate zübdet-üI Evliya) ve (La mekan-ı alem-i balaya rıhlet eyledi.) terkiplerinin, ebced hesabıyla delalet ettiği Hicri 933 yılıdır. Mezar, İstanbul Sütlüce’de Mahmut Ağa Camii civarındaki türbesindedir. Türbesinin yanında meşhur hattat Hasan Karahısari’nin mezarıda vardır.

2 — İsmail bin Yusuf: Karamanoğulları devri hattatlarındandır. Karamanoğulları’ndan 1. Alâeddin Yahşi Bey’e yazdığı bir Kur’an-ı Kerim halen Konya Mevlana Müzesinin Kur’an ve mesneviler bölümünde saklanmaktadır.

3 — İbrahim bin Ali: Larendeli bir âlimin oğludur. İstanbul’a giderek yerleşmiştir. Sülüs ve Nesih yazılarla eserleri vardır.

4 — Mehmet: Sadece bu kadarlık bir adresini tespit edebildiğimiz bu hattat da sülüs ve nesih üzerindeki hünerini Suyolcuzade Mustafa Efendi’den ilerletmiş ve icazet almıştır. Bu hattat; zamanının hattatları arasında bir üstünlük ve önem kazanmıştır Olum yılı Hc 1120’dir.

5 — Mestcizade Seyyid Mehmet: Bu zat da hüsn’ü hattı (güzel yazı yazmayı) İstanbul’da Alaca Mescid, İmamı Derviş Ali’den ilerletmiş ve Derviş Ali’nin kendine has icadı olan çeşitli şekil yazılarını da öğrenen Seyyid Mehmet Hekimbaşızade Ali Paşa’nın Camiinin yapımına başlandığı zaman yazmaya başladığı büyük bir Kur’ an-ı Kerim’i caminin inşasının ikmalinden sonra bu camiye hediye etmiştir.

Merhum Vaiz İbralalı Hacı İsmail Hoca’nın kayınbabası olan Mestci Hacı Ali Efendi’nin ecdadından olması düşünülen bu hattat, Halveti tarikatı şeyhlerinden Mestcizade İbrahim Efendi ve Mestçi Ali Efendilerle akrabalıkları vardır.

6 — Mustafa bin Abdulkerim: Hacızade lakabıyla tanınan bu hattat da İstanbul’ a giderek Kethuda kalemi kâtipliğine atanmıştır Hattatlık meslekini Müstaidzade Süleyman Efendi’den ilerletmiştir.

7 — Seyyid Musa bin Ferah: Ferahzade namıyla meşhur olan bu hattat da sanatını üstad Suyolcuzade Mustafa Efendi’den ilerletmiştir. Hoş sohbet ve güler yüzlüymüş. Ölüm yılı belli değilse de ustası Suyolcuzade olduğuna göre Hc onbirinci yüzyıl ibtidalarında vefat etmiş olduğu sanılır.

Karaman’ın en son iki hattatı vardı. Bunlardan birisi 1910’lu yıllarda Karaman ittihad terakki mektebi hocası Süleyman Hoca’ydı. Güzel rik’a, sülüs ve sülüs kırması yönlü yazıları vardı. Bana da sülüs yazıyı bu hoca öğretmişti. İkincisi de 1970 lerde ölen Bedbetzade Himmet Efendi olup, çok güzel ayet ve hadisler ve şiirlerden oluşan levhaları vardır.

Kaynak: D.ALİ GÜLCAN