Yerleşim ve Göçler

Karaman il sınırları içerisinde Anadolu’nun Türklerin eline geçmesinden önce de dini, siyasi, ekonomik merkezlerin varlığı bilinmektedir. Anadolu Selçuklu devletinin yıkılmasından sonraki Beylikler döneminde de bu eski yerleşim yerleri Türklerin (Karamanlıların) eline geçmiş, köyler, kasabalar ve şehirler kurulmuştur.

Beşeri coğrafyada yerleşme iki türlü tarif edilir. 1- Göçebelik hayatı,  2- Yerleşik Hayat

Göçebelik: Zamanımızdan 50–100 yıl öncesine kadar Sosyo-Ekonomik şartlardan kaynaklanan, yazın dağların yüksek kesimlerindeki yaylalarda, kışın ise Akdeniz kıyılarında kışı geçiren, tek ekonomik özelliği hayvancılık olan insanların sürdürdükleri yaşama tarzıdır. Ancak bu şekilde yaşama biçimi günümüzde yerini tamamen terk eden yarı göçebelik olan yaylacılığa terk etmiştir. Kışı, kurmuş oldukları köylerde geçiren insanlar, yazın yaylalara çıkarak sürdürmüşlerdir. Bu yaşama tarzında hayvancılığın yanında, yerleşikliğin özelliğinden kaynaklanan tarım hayatı da yer yer ortaya çıkmaktadır.

Yerleşik Hayat: Bu hayat tarzında en basit şekil, köy altı yerleşmeleridir. Bunlar; oba, kom, yayla, mezra gibi isimlerle adlandırılır. Köyler ise yerleşik hayatın en belirgin özeliğidir. Burada yaşayan insanlarda, çevresinin tabii ve coğrafi özelliğine göre hayvancılık veya tarım ön plana geçebilmektedir. Köylerde sosyo-ekonomik şartların değişmesi ve gelişmesi ile köy, kasaba veya şehre dönüşebilmektedir. Köy, kasaba ve şehirlerde yaşayan bu insanlar geçmişten gelen hayat tarzını çevrenin tabii ve tarihi özellikleri ile birleştirerek zengin kültür varlıklarını ortaya çıkarmışlardır.

Karaman sınırları içindeki köylerimizde yaptığımız coğrafi ve kültürel incelemelerimizde tarihi gelişim içerisinde göçerlik, yaylacılık, köy altı yerleşme şekli (Mahalle), daha sonra büyüyüp gelişerek köye dönüşmüşlerdir.

Bazı köyler, çevrenin tarihi ve sosyo-ekonomik şartlan ile büyüyerek kasabaya dönüşürler, bazıları ise küçülmekte veya nüfusu hiç artmamaktadır. Köy nüfusunun bu azalmasında hiç şüphesiz ki köyde imkânların daralmasının, geçim şartlarının zorlaşmasının, imkânları olanların ise kasaba ve şehirlerde daha müreffeh bir hayata kavuşmak için köyü terketmesi ile izah edilmektedir.

İki yerleşik birimin, birinden diğerine,   ferdi (kişisel) veya toplu olarak yerleşmek amacı ile yer değiştirme olayına göç adı verilir. Göç olayı;

A) Milli sınırlar içinde gerçekleşen göçlere; iç göç,

B) Milli sınırlar içinden dış ülkelere veya dış ülkelerden milli sınırlar içine gerçekleştirilen göç olayına; dış göç adı verilir.

İç göçler: Karaman Merkez İlçeye, köylerden büyük bir göç akımı mevcuttur. Bu göç olayında dikkati çeken en büyük özellik, merkezde yaşama düzeyinin yükselmesi, iş bulma imkânlarının artması, köylerde çocuklarını okutmak isteyen ve bir sanat sahibi yapmak isteyen ailelerin çoğalması, bu göçün en büyük sebebidir. Ayrıca tarım imkânları geniş ailelerin, zenginleşerek şehre yerleşme istekleri bu göçün diğer bir sebebidir.

İl sınırları içinde ki diğer beşeri olayda mevsimlik göçlerdir. Bu tip göçler iki kısma ayrılabilir. Şehre yerleşen köylü aileler, şehre yerleşirken, köyleri ile ilişkilerini kesmemekte. Nisan ayı başlarından Kasım ayı sonlarına kadar, köydeki evlerinde, tarla ve bahçelerinde oturarak çifte yerleşim özelliği taşımaktalar. Özellikle bu tip ailelere, Merkez ilçeye yakın köy ve kasabalarda rastlanmaktadır. İç göçlerde diğer bir özelliği de, bölgeye mevsimlik olarak başka illerden aileleri ile beraber gelen işçiler oluşturmaktadır.

Dış göçler: 1960 lı yıllarda Türkiye genelinde olduğu gibi Karaman'dan dış ülkelere özellikle kırsal kesimden büyük bir işçi akını olmuştur. 1963 yılında başlayan ve günümüze kadar yurt dışına çalışmak için giden Karaman'lı çok sayıda insan vardır. Başlangıçta tek olarak giden aile reisi ve ferdi, daha sonra ailelerini de götürmeleri sebebiyle, özellikle köylerde bir nüfus azalmasına neden olmuştur. Yurt dışında Avrupa ülkeleri başta olmak üzere diğer ülkelerde çok sayıda Karamanlı işçi ve işçi ailesi vardır. Avrupa'da başta Hollanda olmak üzere Almanya, Belçika, Fransa, Danimarka, İsveç, Avusturya ve İsviçre gibi ülkeler, Karamanlıların toplu olarak bulundukları ülkelerdir. Ayrıca Libya, Suudi Arabistan, Kuveyt ve Avustralya'da da Karamanlılar mevcuttur. Hollanda'da gerek büyük şehirler (Amsterdam, Roterdam, Utrech, Denhag ve gerekse küçük köylerde çok sayıda Karamanlı işçi ve ailesi vardır. Hatta bu ülkede: 'Türkiye mi büyük, Karaman mı büyük?" sorularını soran Hollandalılara rastlanmaktadır. Yetkililerden aldığımız bilgilere göre yurt dışında bulunan Karamanlı sayısının 40.000 e ulaştığı belirtilmektedir. Yurt dışında bulunan Karamanlıların hatırı sayılır oranda işyeri sahibi olanları da mevcuttur. Bu işler (konfeksiyon, market, lokanta, v.b.) ticari işletmelerdir.

Yaz aylarında bu gurbetçi ailelerin Karaman'a gelmesi ile nüfus %20 oranında artmakta, şehirde çok büyük bir canlılık gözlenmektedir. Bu gurbetçi ailelerin bu aylarda şehre gelmesi, başta konut olmak üzere, ticaret sektöründe Karaman ekonomisine büyük katkılar sağlamaktadır.