KÜLHAN MAHALLESİ

Eskiden bu mahallenin batı kıyısındaki "Süleyman Beğ Hamamı" nın arkasında ve tarlalara bitişik durumda külhane vardı. Mantık, bir hamam külhanının, bu mahalleye andaç olarak verileceğini kabul etmez. Bu mahallenin gerçek adı, ya "Gülhan " dır, ya da Karamanoğollarının ecdatlarından, birisi olan "Kalhan" veya 'Gelhan' olmalıdır.

Karamanogulları begliğinin temelini atan "Nureddin Beğ", o zamanlar, Aksaray'da oturan, ilk Selçuk Beği Melihşah ile tanışmalarını vesile olan mektubunda, kendisini, "Han oğlu han'ın, Kalban" oğluyum… diyerek tanıtmaktadır. Özet olarak söyleyecek olursak, bu mahallenin kıyısında bulunan bir hamamın külhanının isim verilmesi düşünülemez bile. O güzelim, 'Gülhan' ya da 'Kalhan' (Gelhan) isimleri unutulmuşta, bu mahalleye külhanın ismi verilmiştir. Bu sava gülünür ancak…

Bu mahallede yeni minare isimli, Osmanlı çağından kalma bir cami vardır. Yıldırım çarpması sonucunda, camiin minaresi ve son cemaat yerinin kubbeleri yıkılmış, minare yeniden yaptırıldığı için, camiin adı, Yeni minare olarak anılır olmuştur.

Osmanlı çağı mimari eseri olan bu camii, ilk kez Karamanoğullanndan 2.İbrahim Beğ çağı aristokratik ailelerinden olan ve bu yörede pek çok kültürel teşkilatlar Kur'an Canbaz Kadı ailesinden, Abdurrahman Efendi tarafından, hicri 922 miladi 1522 yılında yaptırılmıştır. Karamanoğulları çağının tüm sanatsal özelliklerini taşıyan bu camii, sonradan harap olduğundan, yeniden yaptırılmıştır.

Zaman içerisinde Canbaz Kadı ismi unutulmuş, yıldırım çarpması sonucunda yıkılan minaresi dolayısıyla da, Yeni minare olarak adlandırılmıştır.

Her camiide olduğu gibi bu camiinde, bitişiğinde: biı medrese vardı. 1930 larda bu medrese özel idarece satılarak yerine ev yaptırılmıştır. Camiin giriş kapısı karşısına düşen, çıkmaz sokağın hemen köşesinde eski Türk mimari eserlerinden görkemli bir çeşmesi de vardı. Bu camiin hariminde, birde mahalle odası vardı. (X) Şimdilerde bu oda Karaman belediyesiyle vakıflar arasında, mülkiyet yönünden dava konusudur.

Bu mahallede ayrıca, yeri tam olarak neresi olduğu bilinemeyen Nakşibendî tarikatı tekkesi varmış. Bu tekkeye, Mansur Dede mahallesine adı andaç olarak verileri Mansur Dede kurmuştur.

(X) Eskiden kahvehaneler pek yoktu. Olsa da, aksamları kahvehanelere gidilmezdi. Yirminci yüzyılın başlarına dek, her mahallenin kendine özgü bir toplantı odası vardı.Yaz aylarında bu odalar boş kalırsa da, kışa doğru, temizlenerek, bakıcısı tarafından sobası ve lambası yakılarak, hizmete hazır duruma getirilirdi. Mahalle erkekleri, her akşam burada toplanarak sohbet ederler, gençlerde, hem konuşulanları dinler, hizmet görürlerdi. Komşu mahalleler ara sıra, birbirlerinin odalarına giderek sohbet yaparlardı. Bu sohbetler daha kaynaklı olurdu. Kimi akşamlarda, yüzük oyunu, ya da yöresel oyunlar oynanarak, yenilene, arabası ya da pişmaniye çekmesi ceza olarak verilirdi. Hey gidi günler beyyyy…