Maniler

MANİLER

Anonim halk edebiyatı mahsullerinin en yaygın olanlarından biri de "mani"dir. Düğünlerde kadın topluluklarında, iş yerlerinde, tarlalarda ve benzeri yerlerde söylenen "mani", umumiyetle 7 veya 8'li hece vezniyle oluşmuştur. Manilerde birinci, ikinci ve dördüncü mısralar kafiyelidir. (a.a.b.a) düz mani, kesik mani (cinaslı mani) olmak üzere ikiye ayrılır. Cinaslı maniler, Azerbaycan türkülerinde "Bayati" Güney ve Doğu Anadolu Bölgelerimiz ile Irak türkülerinde "Hoyrat" adını alır.

Kara kara kazanlar, Kara yazı yazanlar, Cennet yüzü görmesin, Aramızı bozanlar

 

İğne ile kuyu kazdım, İçine düşeyazdım, Ayrılık mektubunu, Hem ağladım hem yazdım

 

Mendilim dalda kaldı, Gözlerim yolda kaldı, Ela gözlü sevdiğim, Bilmem nerede kaldı 

 

Yazı yazdım yaz idi, Kalemim kiraz idi, Kusura bakma emmioğlu, Mürekkebim az idi

 

Kara koyun kuzuludur, Boynuzları yazılıdır, Çok bekletme Mehmet Ağa, Bacaklarım sızılıdır

 

Eski Cami direk ister, Söylemeye yürek ister, Benim karnım toktur ama, Arkadaşım börek ister

 

Fasulye fasıl olur, Yemesi nasıl olur, Anne beni eversen, Bak geçim nasıl olur

 

Sepet sepet yumurta, Sakın beni unutma, Unutursan küserim, Mektubumu keserim

 

Maydanoz ot değil mi, Yaprağı dört değil mi, Ben yârimden ayrıldım, Bu bana dert değil mi?

 

Karyolanın yayları, Ben sayarım ayları, Babam gelecek diye, Hazırladım çayları

 

Kaleden indim bu gün, Elimde kaynar güğüm, Ne vefasız yar imiş, Ne dün geldi, ne bugün

 

Kızın adı Melek'tir, Entarisi bir tekdir, Yakası açık olan, Sevdalıyım demektir

 

Elbisesi dar gelir, Dar sokaktan yar gelir, Ellemeyin yârime, Ayda yılda bir gelir

 

Damda durma oğlan, Bıyığın burma oğlan, Beni sana vermezler, Gönlünü yorma oğlan

 

Bahçelerde ısırgan, Gâvur değil, Müslüman, Uzat dilin öpeyim, Yemin ettim ısırmam

 

Portakal dilim dilim, Sevdiğim adın Selim, Selim benim olunca, Olurum telli gelin

 

Manava ayva gelmiş, Parası fazla gelmiş, Çok çalışın oğlanlar, Kızlara da zam gelmiş

 

Toplu iğnemin boladı, Sarığını kim doladı, Beş yüz asker içinde, Gönlüm seni diledi

 

Ben kalede kışlarım, Kırmalı mendil işlerim, Senin gibi besteciyi, Kirmanımda koşlarım

 

Arabası dört teker, Düz ovada sap çeker, Bekâr kalan oğlanlar, Gece gündüz ah çeker

 

Ben bir altın kutuyum, Yar yanında mutluyum, Verin benim yârimi, Üç gündür oruçluyum

 

Keklik gelir seke seke, Ayağında gümüş toka, Ben annemden ayrılmazdım, Ayırdılar çeke çeke

 

Tilki girdi kümese, Tavukları yemese, Genç kızların koynuna, Sakallılar girmese

 

Dilbeyandır köyümüz, Buz gibidir suyumuz, Kendimiz köylü ama, Şehirlidir huyumuz

 

Dağlarda ardıç kurusu, Dibinde keklik sürüsü, Yok mu bunun hiç kimsesi, Yoksa garip misin güzel

 

Iraftaki siniler, Piske vursam iniler, Askerdeki yârimin, Kulakları çiniler

 

Karyolanın yayları, Sayıyorum ayları, Yarim gelecek diye, Sayıyorum ayları

 

Makarada ipliğim, Asıyada benim kekliğim, Hiç aklımdan çıkmıyor, Kel satıdan çektiğim

 

Kiremit, kiremit gezerim Kiremitleri ezerim Çok konuşma kaynana Patates gibi ezerim

 

Dama çıktım dam iki, Yıldız saydım oniki, Ellerin yâri gelmiş, Hani bizim kör tilki

 

San kavun dilimi, Kim dokudu kilimi, Vallah billâh olacam, Mülazımın gelini

 

Mani benim ezberim, Kan ağlıyor gözlerim, Ben o yârin yolunu, Ölüne dek beklerim

 

Dereler akmasaydı, Gün gibi doğmasaydı, Ölüm Allah'ın emri, Ayrılık olmasaydı

 

Hay aparız, aparız, Gökten yıldız kaparız, Oruç tutmayanları, Kümeslere tıkarız

 

Meşe meşeye benzer, Meşe kamışa benzer, Şu Burunoba kızları, Gümüş kâseye benzer

 

Tarlaya soğan ekerler, Ekerler de biçerler, Gurbete giden kızın, Gözüne sürme çekerler

 

Karadağ’da kar kalmadı, Yüreğimde yağ kalmadı, Daha yazacağım çok idi, Mektubumda yer kalmadı

 

Oğlan gider oduna, Ali derler adına, Ali'ye bir kız bulduk, Ayşe derler adına

 

Aş yedim dilim yandı, döküldü kilim yandı, Ben kilimde değilim, Bahçede gülüm yandı

 

Karşıdan gelen oğlan, Kakülü sarkan oğlan, Gece gelme gündüz gel, Horozdan korkan oğlan

 

Yayla yolu bükülür gider, Zülüf gerdana dökülür gider, Bir yiğitte sevdiğin olmazsa, Ah çektikçe beli bükülür gider

 

Ev üstünde kedi gezer, Gezdikçe kiremit ezer, Mecik vurdum kafasına, Gözlerini bana süzer

 

Tokatın direği burmalı Altında divan kurmalı Bu evden bir çevre çıkacak Dört ucu birden sırmalı

 

Davuluma vurdum zırladı, Elimden mecik fırladı, Daha çok mani söyleyecektim, Arkadaşım beni zorladı

 

Kara koyun kuzuludur, Boynuzları yazılıdır, Çok söyleyeceğidim amma, Dizlerim sızılıdır

 

Çeşmeye kova koydum, Damla damla dolacak, Benim sevdiğim yârim, Şoför oğlan olacak

 

Bezeyi bezeledim, Siniye dizeledim, Anneciğim gözün aydın, Ben yâri tazeledim

 

Mani demeye geldim, Kaymak yemeye geldim, Meramım kaymak değil, Yâri görmeye geldim

 

Çini tabakta badem, Sarardım soldum neden, Çıktım yollara baktım, Ne gelen var, ne giden

 

Karşıdan gelen atlı, Altında kilim katlı, Annen baban sağ olsun, Hepsinden yer tatlı

 

Daldan dala atladım, San çiçek topladım, Çiçeklerim döküldü, Dere aldı götürdü

 

Dere boyu çalılık, Derede olur balık, Gel güzelim buraya, Bakma yüzüme alık

 

Eriği dalda koyan, Gözümü yolda koyan, Cennet yüzü görmesin, Bizi bu hale koyan

 

Arpa ektim biçemem, Yolum dardır geçemem, Yıldız kadar kız olsa, Gene senden geçemem

 

Köprüden geçemedim, Az doldur içemedim ,Sen benden geçtin amma, Ben senden geçemedim

 

Bir teneke ağızım var, Yazılacak yazım var, Demeye utanıyom, Şu oğlanda gözüm var

 

Balı pekmez mi sandın, Küpünden çıkmaz mı sandın, Büyüğün durur iken, Küçüğün gitmez mi sandın

 

Evimizin ardı yoldur, Gel testini burda doldur, Ayda yılda selam göndür, Kayıl oldum arkadaşım

 

Evimiz önü pınar, Dallarında bülbül oynar, Eyi geçin arkadaşım, Sonra eller seni kınar

 

Yaylaların çimen özü, Etrafı palaz izi, Bu ellerin kötü sözü, Ne deyelim a kardaşım

 

Evimizin önü asma, Asmanın dalma basma, Ben etmedim Allah etti, Gadın abam bana küsme

 

Irafa fincan koydum, İçine mercan koydum, Kaynanamın adını, Kuyruklu sıçan koydum

 

Yayladan geldim yorgunum, Ben bu feleğe dargınım, Yorgun değil ırgınım, gel güzelim oynayalım

 

Aş dediler, aştım dağı İç dediler, içtim ağı Yıkılası gurbet dağı, Bizi birem, birem etti

 

Keçi bağladım meşeye, Tıkır tıkır gevşeye, Benden ağır selam söylen, Güzel gözlü Ayşe'ye