SON DAKİKA
Biz Baktık mı Böyle Bakarız!
Öğrenciler Karadağ'a Tırmandı
Karaman Medyasından Gülümseten Kareler
Rahmet Aylarına Kapınızı Açın!
Deyimler, Vecizeler ve Atasözleri
Deyimler, Vecizeler ve Atasözleri
Deyimler, Vecizeler ve Atasözleri
DEYİMLER : (Gerçek anlamında biraz ayrı anlam taşıyan anlatım, tabir)
(Sanki) Su basardan tarla bağışlamak: Yaptığı küçük bir iyiliği büyütenlere (sanki) karşılığını ödememişim yollu alaylı küçümseme
Abdesti bizimle alıp, namazı başkalarıyla gılıyorsun: Zahmeti biz çekiyoruz sefayı başkalarıyla sürüyorsun yollu sitem
Açlıktan sünmek: Aşırı acıkmak
Adam olmadığının var bir ilası: sebebi
Adışara (Akçaşehir Kasabası) gabala düğüne dutulmak: İki üç gün sürecek kasaba düğünü, iş, görev için götürü kiralanmak
Ağalık yapmak: Büyüklük yapma, ikram etme, bedelini karşılama
Ağız eğmek — eymek: İstemeye istemeye konuşma, rica etmek
Ağzı hayra açmak: İyi şeyler konuş anlamında uyarı
Altını çalılamak: Yemekten önce hafif atıştırma (Yeşildere yöresi)
Arnının şakından vurmak: Alnın ortasından vurmak
Bacağı gırık it gibi gezmek: Çok gezmek, gezmedik yer bırakmamak
Bak, beni kendine uydurma: Ben senin kadar kötü olmasını da bilirim.
Bangaya para yatırmak: Küçük çiş yapmak
Bangaya tüm para yatırmak: Büyük çiş yapmak
Barnağını batırmak: Faydalanmak, bir şeyden sebeplenme
Ben umarım acımdan, bacım ölür acından
Bıyık bükmek: Adam sende, boşver manasında önemsememek
Bitti kepek, getirsin köpek
Boğazımda bostan mı bitecek?: Yemesem de olur şeklinde avunma
Boya boyamak: Boya yapmak
Bulup buşurmak: İmkanları zorlayarak bulmak
Bulupta bunsuramak: Sahip olunan şeyin değerini bilememek
Cevranlayıp gelmek — gitmek: Dolaşıp gelmek
Cırlavuk yavrusu gibi bağırmak: (Yiyecek bekleyen) Kuş yavrusu gibi bağırmak
Combalak gılmak: Sırtüstü takla atmak
Cork cork içmek: Bir şeyi içip yutarken ses çıkarmak
Çarkıdığı çıkmak: Yorulmak dermansız kalmak
Çay goymak — gatmak: Bardağa çay koymak — ikram etmek
Çocuğa görünmek: Çocuğa çıkışmak, kızmak
Dediği dedik, çaldığı dilli düdük
Deli gıza her gün bayram: Dertsiz, tasasız, gününü gün eden
Devramber çitlemek: Ayçekirdeği, çekirdek yemek
Dır dır vır vır ötmek: Durmadan konuşmak, konuşmayı uzatmak
Dirim dirim dırımlamak: Aşırı zorluk çekmek
Direzi çözmek: Defalarca gidip gelme, yineleme
Dişinin ganını (etini) somurmak (emmek): O kadar yoksul ve çaresiz ki
Doktora görünmek - çıkmak: Doktora muayene olmak, vizite
Dükkan — ev yarmak: Dükkan, ev soymak Düşe yazmak: Neredeyse düşmek Düşes olmak: Neredeyse düşmek
Ekmek istemez su istemez: Sahip olduğu şeyleri satıp savmak isteyenleri caydırmak için "Satma..." yollu uyarı
Et-biber büzdürmek: Eti biberi kömür ateşinde pişirme, ızgara
Ev galdırmak: Evde köklü temizlik yapmak
Evi üzerine yıkdırma: Evin tapu dairesinde alınıp satılması
Fırına (böreği, tepsiyi) atmak: Pişirmek için fırına koymak
Gabak dadı virme: Bıkkınlık verme
Gabala dutulmak: Bir işin tamamı için anlaşmak, götürü
Garaman'ın goyunu sonra çıkar oyunu
Gayıl olmak: Razı olma, rıza göstermek
Gayıt görmek: Erzak tedariki
Geçirmeye gitmek: Yolcu etmek
Gemini gevmek: (Atın demir ağızlığını çiğnemesi gibi) Yemeden içmeden kurukuru yutkunma
Gıfıltısı artmak: Hareketlilik, işin, telaşın çoğalması
Gılığına bakmaz Hacı Raşitlerin düğününe gider
Gıtır atmak: Yalan söylemek
Göndere (Karaman'a bağlı yeni adı Yazılı köyü) köpeği gibi ürümek
Gözü kipildemek: Gözkapağının seyrimesi
Gübür gübür gitmek: Hızlı hızlı pürtelâş gitmek
Güdük değirmen gibi üğütmek: Çok yiyip içmek, durmandan yemek
Hakkını avucuna virmek: Dersini vermek
Haline bakmaz Hasandağına oduna gider
Hazıra Hasandağı dayanmaz
Her şeye sünmek: Olur olmaz her şeyi isteyen
Hı-yo dimek: Sohbet, hasbihal
Hükümete gitmek: Adliyeye, Kaymakamlığa gitme
Inır yanır itmek: Söyleyecek söz bulamama, kem küm
Irımı (Urum) Gırım'ı (Kırım) gezmek: Gezip dolaşmadık yer bırakmamak
İçime damdı: İçime doğdu
Kör söylemek: Yanlış söylemek, inkar etmek
Kültürab olmak: Amaca ulaşmak için aşkla çalışma, ayak tozu gibi ezilmek
Külüfam olmak: Bir şeyin gerçekleşmesi için çırpınma, kül gibi ufalanmak
Laf garıştırma: Konuyu saptırma çabası
Laf sokuşturma: Kinayeli konuşup laf çarpma
Lömbür lömbür yürümek: Bacakları açık uzun adımlarla yürümek
Mahana aramak: Bahane aramak
Malamat olmak: Rezil rüsva olmak, dile düşmek
Manken gibi giyinmek: Şık ve zarif giyinme
Maymun masgara olmak: Rezil rüsva olmak
Mırrığı eğilmek: Yüzünü asmak, canı sıkılmak
Mitili atmak: Yerleşip kalmak, yatağını yükünü sermek
Nefes tüketmek: Yol göstermek için nasihat, tenbih
Nüzül inmek: Felç inmek
Of dimem Allah dirim: Şikayet etmem Allah'a sığınırım.
Omuzundan nefes alıp vermek: Hasta ve sıkıntılı durum
Ortalığı galgadurum etmek: Eşyaları dağıtma, birbirine katma
Otobüs galdırmak: Topluca bir yere gitmek için otobüs kiralamak
Oturmaya gitmek: Ev gezmesine gitmek
Ödü sıdmak: Çok korkmak
Öle yazmak: Neredeyse ölmek
Öles olmak: Neredeyse ölmek
Pafını galdırmak: Halı, koltuk vb. tozu dumana katma
Para için gulak deldirmek: Parayı çok sevmek
Parayla — Paramızla rezil olmak: Bedeli ödendiği halde istenilenin gerçekleşmemesi
Polim yapmak: Rol yapmak, numara
Sıtkıyı sıyırmak: İlişkiyi kesmek
Soğuktan buymak: Çok üşümek, donmak
Soğuktan donmak dökülmek: Çok üşümekten elin ayağın tutmaması
Soğuktan kiytermek: Soğuktan tir tir titremek
Sokağa gitmek: Ev gezmesine gitmek, ziyaret
Su sulamak: Bağ, bahçe, tarla sulanması
Suya girmeden paçaları sıvama
Şalağına vurmak: Yarı enseli kulaklı tokat vurmak
Şirazeden çıkmak: Düzensizlik, başıbozukluk
Tek atlıya selam virmemek: Kalender ve kendi halinde olana yüz vermeme
Tencereye — düdüklüye eti vurmak: Tencereye eti koyup pişirme
Terbiyeden tezıkmek: Terbiyeden uzaklaşmak, terbiyesizlik
Tığteber çıkmak. Ortada öylece kalakalma
Tıllığı çıkmak: Eskime, tel tel dökülme
Tingeden düşmek: Birden ayılmak
Topu havaya dikmek: Öğrencinin sınıfta kalması, ikmale kalma
Topuğundan gavramak: İşe en baştan ve hemen başlamak
Töbe istifar itmek: İstifra etmek, kusmak
Ucundan gırpmak: Bir miktar kesinti yapmak
Uğunup galmak: Acının şiddetinden sesin kısılması
Üfüneti dağıtmak — defetmek: Sıkıntı savmak, esenlik
Ümüğünü çekmek: Boğazını sıkmak, koparmak
Ütü ütülemek: Ütü yapmak
Vıd vıdı yapma: Söylenip durma
Vura yazmak: Neredeyse vurmak
Yerinde sağolmak: Gelmeyene canın sağolsun şeklinde kibarca sitem
Yerini gurulamak: Yerini hazırlamak, yerini yapmak Yırtılan Deli Bekir'in yakası: Sana göre ne var, zahmeti o çekiyor
Yoğurt çalmak: Sütü yoğurt için mayalamak
Yüklü olmak: Hamile kalmak, hamilelik
Yüreği dayfalmak: Kalbin daralması, sıkıntı
Yüzlü büyütmek: (Çocuğu) Şımarık yetiştirmek
Yüzü gaşşık gadar galmak: Zayıflıktan yüzün küçülmesi
ÖZDEYİŞLER (VECİZELER) : (Kısa ve özlü söz)
(Oyunda) Sayı — taş çalacağına Ali Ustanın Han'ından eşek çal
Acın yatıp gücün galkmak: Aç bilaç zorlu hayat mücadelesi
Açın azgını çıplağın gabadayısı
Ağa gapısı büyük olur, küçülmez
Ali Beke'nin tay gezdirdiği yerler: Uzaklık anlatır
Allah boy vermiş galdırıp goyuvirmiş
Allah seni dünya boş galmasın diye yaratmış
Başımıza icat çıkarma
Ben galeye daş çekildiğini bilirim: "Biz neler gördük yaşadık" yollu tanıklıklarını anlatmak için yaşlılarca söylenir
Benden uzak ol, dama direk ol
Bir avuç biberi var, her şeyden haberi var
Bu yaştan sonra at olup guyruk mu sallıyacam: Yaşımı yaşamışım
Buldun bi goyun yi doyun
Burada senin yatır kesen mi var: Ver ver, sanki hazırda paran vardı
Cingan (çingene) çalar kürd oynar
Çıkmaz kesemden, ölmem tasamdan
Dana bayram yaptı: Her türlü tatlı kaçamak
Dokuz ayın Çarşambasının bir araya gelmesi: İşlerin üsüste gelip karışması
Fakire hıyar vermişler, eğri diye almamış
Garanlık gecelerde ne aran Heccelerde (Karaman'ın bir mahallesi): Tekin olmayan yerlerde gezene "Ne işin var oralarda" şeklinde çıkışma
Gâvurun ekmeğini yiyen gılıcını sallar
Gelin gaynananın eğe kemiğinden yaradılmış: Gelinin (erkek çocuklar annesine benzeyen kadınlarla evlenirmiş) huylarının kayınvalidesine benzemesine inanıldığından böyle söylenir
Hamam kele yaradı
Herif evde yok keyfim beyde yok
İl ilin haksız beksiz çobanı: Başkalarının yaptığını, işini dedikodu amacıyla gözetleyen
İt sürü guruş gazan
İtin arka bacağı
İtin önde gideni
Köpekten tazıyı salamıyoruz: Ortalıkta o kadar kötülük var ki
Köyü razı olur, köpeği olmaz
Madüsünü (Maydanoz) guruttunuz bizi unuttunuz
Möhlüzden mal gaçırma: İflas eden (Müflis)in malının parasının alacaklıdan, icradan kurtarmak için saklama
Muhanet ev sahibi kiracısını ev sahibi yapar
O gadar parayı köpek mi işedi
Ol da eşek başı ol
Oldu olacak girildi nacak: Olan oldu, yapacak bir şey yok
On paralık nişadır her yerini yumuşatır
Sen hâla berber Abit'emi tıraş oluyorsun: Her şeyin gerisinde kalıyorsun
Sen yan yan da Şamkapı'nın sığırına yan: Acıyacaksan odanmaya aç gidip de aç dönen Şamkapı'nın (Karamanda bir mevki) ineğine acı
Siz beni gevreklerin keloğlan sandınız herhalde: Siz beni bir şeye benzetemediniz herhalde
Sonradan görme, gavurdan dönme
Sumaklı soğan yiyip akıllanma
Tazı bizim ama, çulu kimin?
Tencere tava, herkeste bir hava
Tok evin aç kedileri
Üç günlük seyisliği var, gırk yıllık at boku garıştırır
ATASÖZLERİ : (Uzun deneme ve gözlemlere dayanan öğüt, atalar sözü)
Abdalın garnı doyunca gözü yolda olur
Ağaca çıkan keçinin, dala çıkan oğlağı olur
Akıllı düşününceye kadar deli oğlunu gızını evlendirir
At yirine eşek bağlanmaz
Boşbağazı cehenneme atmışlar odun yaş demiş
Çayca gidip boyca gelme
Çok söyleme arsız edersin, çok kısma hırsız edersin
Çulu büyümez tazısı büyür
El atına binen tez iner
Elden gelen öğün olmaz, o da vaktinde gelmez
Hasta yatakta iyileşir
Hazıra Hasandağı dayanmaz
İsin yanında gezen is kokar, misin yanında gezen mis kokar
İt taggayı neylesin tingilderken düşürür
İyi daşı köşeye goyarlar
Kel baklanın kör alıcısı olur
Keloğlan ekin ekti, yimeden başa galktı
Kör gurdun gısmeti ayağına gelir
Oluk başında oynayan kendini çarkevinde bulur
Sana daş atana sen ekmek at
Üstü açık yatanın sırtına gar yağar
Üzüm alırsan Esebalı (bir üzüm cinsi) goca alırsan Gasabalı (Kasaba) (Kâzım Karabekir ilçesinin yeni adı)
Yaralı it yarasız durmaz
Haber Kaynağı: Karaman Larende Kültür Servisi
İLGİLİ HABERLER
Yöresel Kelimeler
Türküler
Maniler
Hikayeler ve Masallar
Halk Ozanları Geleneği
El İşi Örnekleri
Düğün Gelenek ve Görenekleri
Yöresel Oyunlar
Yöre Mutfağı
Saya Törenleri
Karaman Şiirleri
İnanışlar
Köy Halkının Yaşayış Şekli
Halk Oyunları
Geleneksel El Sanatları ve Halıcılık
Efsaneler
Dualar, Beddualar ve Tekerlemeler
Bilmeceler
Yöresel Kelimeler
Türküler
Maniler
Hikayeler ve Masallar
Halk Ozanları Geleneği
El İşi Örnekleri
Düğün Gelenek ve Görenekleri 
Yöresel Oyunlar
Yöre Mutfağı
Saya Törenleri
Karaman Şiirleri
İnanışlar
Köy Halkının Yaşayış Şekli
Halk Oyunları
Geleneksel El Sanatları ve Halıcılık
Efsaneler
Dualar, Beddualar ve Tekerlemeler
