Bayır (Başlamışlar)
Reklam
Reklam
Reklam

Bayır (Başlamışlar)

Karaman merkeze bağlı köy.

Reklam
28 Mayıs 2017 - 16:03 - Güncelleme: 29 Mayıs 2017 - 05:05

Güneye bakan bir yamaç üzerine kurulu olan köy, Ada, Kalaba ve Akçaalan köylerini karşıdan seyretmektedir.

Karaman’ın güneybatısında yer alan köy, Karaman’a 60 km uzaklıktadır.

Köyün bulunduğu yerin rakımı (deniz seviyesinden yüksekliği) 1.135 m’dir.

36° 55′ 35,4066” kuzey, 32° 54′ 21,5994” doğu koordinatlarında yer alan köyün komşuları, Çatak, Çukur, Yukarıakın, İhsaniye, Ada, Kalaba ve Akçaalan köyleridir.

Köye, 8 km daha yakın 4 köy bulunmaktadır. Ada 1,41 km, Kalaba 2,48 km, Akçaalan 2,9 km ve Çukur 7,85 km’dir.

1980-2007 yılları arasında köyün adı resmî yazışmalarda “Bayırköy” olarak yazılmıştır.

1990 nüfus sayımından sonra Ada Köyü ile birleşerek Ada-Bayır adında yeni bir kasaba olmak üzere yürütülen çalışmalar sonuçsuz kalmıştır.

Bayır, Güncel Türkçe Sözlük’te “küçük yokuş” anlamına gelmektedir.

Türkiye Türkçesi Ağızları Sözlüğü’nde; 1. Kıraç tarla, kır. 2. Asma yetiştirmeye uygun toprak. 3. Otlak. 4. İniş, yamaç yer. 5. Yokuş. 6. < Ar. bâyır, bâîre: a. Düz olmayan, eğimli, verimsiz, kıraç yer. b. Küçük yokuş anlamları verilmektedir.

BSTS/ Coğrafya Terimleri Sözlüğü’nde (1980) Halk dilinde az çok eğimli yüzeyler için kullanılan ve coğrafyada “yamaç”, “aklan” gibi terimlerin karşılığı olan kelimedir.

Karaman’ın mahalle, kasaba ve köylerinin tarihçesini araştıran ve bunu kitabında yayınlayan Durmuş Ali GÜLCAN (R. 1319/ M. 1904, Karaman-1996 Karaman), köyün adını bulunduğu yerin coğrafî yapılanması ile ilişkilendirmiştir.

Köyün kurulduğu yerin bayırlık olduğunu kaydeden GÜLCAN, “Bu köyün bazı mahallerinde ve sokak aralarında kış günleri yürümek zordur. Bayırdan aşağı kayma tehlikesi vardır” demektedir.

GÜLCAN, köy halkının kavgaşar ve mücadeleci olduklarını yöre halkı tarafından söylenen “Gavurca anladım ama Bayırca anlaşamadım” sözüyle teyid etmiştir.

Köy, XVI. asrın ilk yarısında “Başlamışlar” adıyla Aladağ Kâzası’na bağlı idi.

Köy, Başbakanlık Osmanlı Arşivi H. 906/ M. 1501 yılı Mufassal Tahrir Defteri (TD 40), sayfa 293’de 157 nefer ve 103 hâneden ibaretti. Vergi geliri; 4.155’i timar ve 4.081 akçesi hass-ı şehzâde olmak üzere toplam 8.236 akçe idi.

H. 924/ M. 1518 yılı Mufassal Tahrir Defteri (TD 63), sayfa 143’de 43 nefer, 29 hâne reâyâ, 46 nefer 32 hâne Müselleman ve piyadegân, 2 nefer sipâhizadegân ve 13 nefer 10 hâne dervişan olmak üzere toplam 104 nefer 72 hâneden ibaretti.

Bu tahririne göre; Ali Fakih veled-i Mustafa bu karyeye bir câmii ile bir kârbânsaray (kervansaray) inşa ettirdiği için Sultan Bayezid Hân, avarızdan ve rüsûmdan mu’af-nâme vermiştir. Karyenin vergi geliri 8.237 akçe idi.

Köy, H. 947/ M. 1540 yılı Mufassal Tahrir Defteri (TD 415), s. 258’de 90 nefer ve 60 hâneden ibaret idi. Vergi geliri 9.126 akçe idi.

Köyde arpa, buğday, darı, nohut ve pamuk üretimi yapılmakta ayrıca bağcılık, bostan, meyve, arıcılık ve hayvancılıkla uğraşılmakta idi.

H. 1256/ M. 1844 yılı Temettü’ât defterinde Bayır Karyesi için; “Onüç eshâm olub sâhib-i tımârât olub ekser eshâmı Konya Müftüsü Efendi iltizâm idüb birkaç eshâmını Tahir Efendi rü’yet idüb Tahir Efendi tarafından ta’şîr olunduğu” ifadeleri kullanılmıştır.

Ada Karyesi için Bayır karyesine tâbi bulunduğu ifade edilmektedir.

48 hâneye sahip Bayır Karyesi’nde; 189 dönüm bağ, 20 dönüm alâ tarla, 67 dönüm ednâ tarla, 62 dönüm evsât tarla, 3 adet bargir (beygir), 31 adet inek, 285 adet keçi, 47 adet merkeb, 1 merkep sıpası, 63 adet öküz, 4 adet tana, 1 adet tosun ve 19 adet zenbûr (arı) kovanı kayıtlıdır. Karyenin emlâk yekûn kıymeti 12.695 kuruş, hayvân kıymeti 13.605 kuruş, temettü’âtı 8.157 kuruş, genel yekûnu 34.457 kuruş, hâne başı ortalama gelir 718 kuruş, tekâlifi (1) 6.399 kuruş ve tekâlifi (2) 5.195 kuruştur. (Başbakanlık Osmanlı Arşivi, ML. VRD. TMT. Defter no: 15978, s. 39-45)

Köy, R. 1338/ M. 1922’de Konya Vilâyeti Sıhhiye Müdürü Dr. Nazmi Azmi Bey (SELCEN soyadını almıştır, R. 1303/ M. 1887, Arapgir, Malatya-1945, İstanbul) tarafından kaleme alınan “Türkiye’nin Sıhhi-i İçtimai Coğrafyası-Konya Vilâyeti” kitabında, Konya Vilâyeti, Karaman Kazası, Aladağ Nâhiyesi’ne bağlı köy olarak geçmektedir.

1928 yılında eski Türkçe alfabe ile yayınlanan “Son Teşkilat-ı Mülkiye’de Köylerimizin Adları” isimli kitapta Bayır Karyesi; Konya Vilayeti, Karaman Kazası, Merkez Nâhiyesi köyleri arasında zikredilmiş ve eski Türkçe harfler ile “باير”, Lâtin harfleriyle “Baïr” şeklinde ifade edilmiştir.

H. 1256/ M. 1840 yılı Temettü’ât Defteri’nde Aladağ Kazası’na bağlı Bayır Karyesi’nde; 48 hânede 122 erkek olarak kayıtlıdır. Buna göre nüfusunun 240-244 kişi olduğu tahmin edilmektedir.

R. 1314/ M. 1896 yılı Konya Vilâyeti Salnâmesi’ne (İl Yıllığı) göre 54 hânede 291 kişidir.

Köy, R. 1320/ M. 1904 yılında 318 kişi olarak sayılmıştır.

Sapancalı Muallim H. Hüsnü Bey (R. 1309/ M. 1893, Sapancalı, Sakarya-1958, ?), R. 1338/ M. 1922 yılında kaleme aldığı “Karaman Ahval-i İçtimâiyye Coğrafiyye ve Tarihiyyesi” isimli kitabında, Aladağ Nâhiyesi’ne bağlı Bayır Karyesi’nin nüfusunu 62 hâne ve 215 kişi olarak kaydetmiştir.

R. 1341/ M. 1925 yılında yapılacak mebus (milletvekili) seçimi için hazırlanan nüfus defterine göre nüfusu 363’dür.

1935’de 360, 1940’da 419,1945’de 430, 1950’de 503, 1955’de 542, 1960’da 612, 1965’de 714, 1970’de 792, 1975’de 865, 1980’de 897, 1985’de 1.029 1990’da 1.545 ve 2000’de 951 kişi olarak sayılmıştır.

Türkiye İstatistik Kurumu (TÜİK) tarafından 2007 yılında geçilen Adrese Dayalı Nüfus Kayıt Sistemi’ne (ADNKS) göre 783’dür.

2008’de 718, 2009’da 702, 2010’da 691, 2011’de 656, 2012’de 625, 2013’de 592, 2014’de 577, 2015’de 550 ve 2016’da 540 kişi olarak tespit edilmiştir.

Köydeki sülâlelerin adları; Azaklar, Cılğılar, Çakırlar, Çavuşlar, Emirler, Eskiceliler, Gökler, Haceliler, Hacıoğlanlar, Hafızaligiller, Hamakatlar, Hamlar, Hemşeriler, İsmailler, Karabacaklar, Karamanlılar, Kiyalar, Kocaosmanlar, Kunduracılar, Küçükabdullahlar, Küçükler, Örsler, Söbüler, Şavkılar, Şıhkerimgiller, Takevütler, Taşkaralar, Torunhüseyinler ve Veliler’dir.

Köy nüfusuna kayıtlı ailelerin soyadları; Akbilen, Aker, Akın, Akış, Altun, Atagün, Azak, Balaban, Balcı, Bayır, Bengi, Birkiye, Ceylan, Cılgı, Cılğı, Çakır, Çelik, Demirelli, Dinç, Doğan, Esen, Gök, Gözel, Güngör, Karabacak, Karaer, Karakaya, Kavas, Keleş, Kılıç, Kılınç, Kocataş, Korkmaz, Köfün, Köse, Kurt, Sarı, Sevinç, Solmaz, Şimşek, Taşkara, Tekin, Uğurlu, Uğuz, Yıldız ve Yücer’dir.

412 seçmeni olan Bayır Köyü’nde 1 Kasım 2015 günü yapılan 26. Dönem Milletvekili Genel Seçimleri’nde 359 seçmen 1321 ve 1322 numaralı sandıklarda oy kullanmıştır. 340 oy geçerli sayılırken, 19 oy geçersiz sayılmıştır. Bayırlılar, 303 oyla en fazla AK Parti’yi tercih etmişlerdir. MHP 20 oy ve CHP 4 oy almıştır. HDP’ye ise hiç oy çıkmamıştır.

Köyün Muhtarı; Ahmet ESEN’dir (irtibat numarası 0 536 493 28 03).

Köyün eski muhtarları; Abdullah AKIŞ (2004-2014), Abdullah AKIN (1999-2004), Abdullah KILINÇ (1994-1999), Ali ATAGÜN (1989-1994), Ali GÜNGÖR (1987-1989), Ahmet YÜCER (1984-1986), Mehmet BAYIR (1979-1983), Abdullah KELEŞ (1977), Abdurrahman GÖK (1973-1976), Hüseyin KILINÇ (1968-1972), Abdullah KELEŞ (1963-1967), D. Ali KARABACAK (1963) ve Mustafa AKIŞ’tır (1954-1959).

Köyün mevkileri; Akharman, Alan, Aşiraf, Avlağın Mezarlığı, Belenbağ, Çataltaş, Çayırlıbelen, Çukuryaylası, Davla, Eşekalanı, Gökbelen, Göynük, Halilefendi, Hisar, Karain, Kazankahlık, Koru, Kozdibi, Köycivarı, Köyiçi, Köyüstü, Merdiven, Nunu, Sarıtaş, Tarla, Ütük ve Yaylabağı’dır.

Köyün geçim kaynağı tarım ve hayvancılıktır. Köyde üzüm başta olmak buğday, arpa, kiraz, nohut, zeytin, ceviz, elma, nar ve badem gibi ürünler yetiştirilmektedir.

216 dekar alan nadasa bırakılmaktadır.

Köyün 92 adet büyükbaş ve 799 adet küçükbaş hayvan varlığı bulunmaktadır.

Köyün tarımsal kalkınma kooperatifi bulunmaktadır.

İl Özel İdaresi tarafından 2013 yılında Konya Ovası Projesi (KOP) kaynağından küçük ölçekli yerüstü sulama projesi uygulanmıştır.

Köyün arazi kadastrosu 31.03.1996 tarihinde kesinleşmiştir. Orman kadastrosu 17.08.1996 yılında ilân edilmiştir. 3425,0872 hektar orman varlığı bulunmamaktadır. 2/B alanı bulunmamaktadır.

Köyün ilkokulu devlet eliyle 1959 yılında iki derslik şeklinde yapılmıştır. 1991 yılında da yıkılarak, yerine beş derslikli yeni bir bina yapılmıştır.

Ortaokul binası, devlet-vatandaş işbirliği ile 1984 yılında inşa edilmiş, 1985 yılı Kasım ayında 30 öğrenci ile eğitim ve öğretime başlamıştır. 1987 yılında da ilk mezunlarını (16 öğrenci) vermiştir. 1994 yılında okul bahçesine bir dairelik lojman yapılmıştır.

1998 yılında zorunlu eğitimin 8 yıla çıkmasıyla, Bayır İlkokulu ve Bayır Ortaokulu birleştirilmiş, Bayır İlköğretim Okulu hâlini almıştır. 2 binada eğitim öğretime devam edilmektedir.

1998-1999 eğitim öğretim yılından itibaren taşımalı eğitim kapsamında okul, merkez okul olmuştur. Okula; Ada, Kalaba ve Akçaalan köylerinden öğrenci taşınmaktadır.

Köydeki aile sağlığı merkezinde 46 numaralı aile hekimliği birimi bulunmaktadır.

Köyün içme suyu şebekesi vardır ancak kanalizasyon şebekesi yoktur. PTT şubesi ve PTT acentesi yoktur. Köye ulaşımı sağlayan yol asfalt olup köy içi yolları parke taşı ile kaplanmıştır.

BİBLİYOGRAFYA:

Alâaddin Aköz, “XVI. Asrın İlk Yarısında Aladağ Kâzası (1501-1540)”, Osmanlı Araştırmaları XVI, İstanbul 1995, s. 69-71; Doğan Koçer, Karaman Temettü’ât Defterleri, Karaman 2007, c. 1, s. 99, 233, 238, 243; Son Teşkilat-ı Mülkiye’de Köylerimizin Adları, Dahiliye Vekaleti, İstanbul 1928, s. 853; Durmuş Ali Gülcan, Karaman Mahalle, Kasaba ve Köyleri Tarihçesi, Karaman 1989, s. 96, 97; Abdullah Uysal, Necati Alodalı, Musa Demirci, Dünü, Bugünüyle Karaman Kültür-Tarih-Coğrafya, Konya 1992, s. 119; Nazmi Selcen, Türkiye’nin Sıhhi-i İctimâi Coğrafyası Konya Vilayeti, Yayına hazırlayan ve sadeleştiren: Mehmet Karayaman, Konya 2009, s. 80; https://biruni.tuik.gov.tr/medas/?kn=95&locale=tr erişim tarihi: 05.02.2016; http://karaman.gov.tr/il-mahalli-idareler-mudurlugu erişim tarihi: 19.02.2016;http://www.resmigazete.gov.tr erişim tarihi: 19.02.2016; http://sonuc.ysk.gov.tr erişim tarihi 07.02.2016; http://bucivar.com/karaman/merkez/bayirkoy erişim tarihi: 27.01.2017; http://karamanbayir.meb.k12.tr/ erişim tarihi: 31.01.2017; http://karamanhsm.gov.tr erişim tarihi: 31.01.2017.

Uğur ERKAN. ( ugur-erkan.com )

Kaynak: Karaman Haberleri
Bu haber 10169 defa okunmuştur.
İLGİNİZİ ÇEKEBİLİR x
Trafik Polis Memuru Durmuş İnce Vefat Etti
Trafik Polis Memuru Durmuş İnce Vefat Etti
KARAMAN’DA VEFAT EDEN HEMŞERİLERİMİZ
KARAMAN’DA VEFAT EDEN HEMŞERİLERİMİZ